Rozporządzenie EUDR a branża mięsna– czyli kto musi spełniać unijne wymagania w zakresie przeciwdziałania wylesianiu i degradacji lasów.

30 grudnia 2026 roku dla średnich i dużych firm. 30 czerwca 2027 roku dla mikro i małych firm. To nowe terminy, od których rozpocznie się stosowanie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów, zwanego Rozporządzeniem EUDR.

Nowe daty zostały wprowadzone Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2650 z dnia 19 grudnia 2025 r. zmieniającym rozporządzenie (UE) 2023/1115 w odniesieniu do niektórych obowiązków podmiotów i podmiotów handlowych, po trzymiesięcznej walce między politykami, organizacjami branżowymi i biznesem.

Dlaczego „rozporządzenie o wylesianiu” interesuje ubojnie i zakłady mięsne?
EUDR to unijne rozporządzenie, które ma ograniczyć udział rynku UE w wylesianiu i degradacji lasów na całym świecie. Obejmuje tzw. towary odnośne: bydło, kawę, kakao, soję, palmę olejową, kauczuk oraz drewno oraz tzw. produkty odnośne, które zostały wytworzone z towarów odnośnych lub towary odnośne są ich częścią. Lista produktów odnośnych, identyfikowanych po kodach CN z Nomenklatury Scalonej, znajduje się w Załączniku I do Rozporządzenia EUDR.
Dla branży mięsnej ważne jest to, że obejmuje bydło i produkty z  bydła (czyli także wołowinę) oraz soję. W tle pojawiają się też drewno i papier – a więc palety i część opakowań z papieru, tektury czy kartonu, które napędzają logistykę. Najważniejsza wskazówka dla zakładów mięsnych: samo używanie opakowań z papieru, tektury czy kartonu, a także palet drewnianych do „wspierania, ochrony lub przenoszenia / transportu” własnych wyrobów nie oznacza, że taki użytkownik musi spełnić wymagania EUDR dla tych opakowań. Temat wraca, gdy firma kupuje i dalej sprzedaje puste palety / kartony albo wprowadza je na rynek jako odrębny towar.
Zasada jest prosta: odnośnych towarów i produktów nie wolno wprowadzać do obrotu na terenie UE, udostępniać na terenie UE ani wywozić z terenu UE, jeśli nie spełniają wymogów EUDR.
Druga zasada: jeżeli produkt, który wytwarzam, ma kod CN znajdujący się w tabeli w Załączniku I, to podlega pod wymagania EUDR. Jeżeli kod CN wyrobu gotowego nie znajduje się w przedmiotowej tabeli, to pod EUDR nie podlega.
WAŻNE: jeżeli w wyrobie gotowym, nieobjętym EUDR, znajdują się surowce objęte EUDR, sprowadzane spoza UE, to w zależności od różnych scenariuszy również podlegają pod EUDR.

Trzy warunki zgodności z EUDR: brak wylesiania, legalność pochodzenia, oświadczenie o należytej staranności (DDS)
EUDR stawia trzy warunki łącznie:
1. Produkt ma być niepowodujący wylesiania, czyli wyrób gotowy i jego surowce nie mogą pochodzić z gruntów wylesionych po 31 grudnia 2020 (a w przypadku drewna – także bez degradacji lasów po tej dacie).
2. Produkt ma być wytworzony zgodnie z właściwymi przepisami kraju produkcji, takimi jak prawo do użytkowania gruntów, ochrona środowiska, prawo pracy i prawa człowieka, a także przepisy podatkowe i celne.
3. Przed wprowadzeniem wyrobu gotowego / surowca do obrotu na terenie UE lub jego eksportem do krajów trzecich musi on posiadać oświadczenie o należytej staranności (DDS) lub uproszczoną deklarację (wystawiają ją jednorazowo mikro i małe podmioty pierwotne, czyli np. hodowcy bydła). Te dokumenty wystawia się w unijnym systemie informatycznym TRACES, dedykowanym dla Rozporządzenia EUDR.

W celu wystawienia takiego oświadczenia o należytej staranności DDS należy przeprowadzić proces należytej staranności, obejmujący:
– gromadzenie informacji takich jak geolokalizacja miejsca pochodzenia surowca (lub kod pocztowy na przykład gospodarstwa hodującego bydło), dowody na legalność pochodzenia, dane adresowe odbiorców i dostawców w łańcuchu dostaw,
– przeprowadzenie (w oparciu o zebrane informacje) oceny ryzyka, która ma wykazać, że nie istnieje ryzyko, że dany produkt pochodzi z terenów wylesionych lub to ryzyko jest znikome,
– zastosowanie środków zmniejszających ryzyko, takich jak dodatkowe audyty czy zmiany dostawców, jeżeli ocena ryzyka wykaże, że ryzyko jest wyższe niż znikome.

Kto jest kim w EUDR po zmianach z 19 grudnia 2025
W art. 2 Rozporządzenia EUDR znajduje się ponad 40 definicji używanych w treści aktu. Zajmijmy się jednak tymi najważniejszymi z punktu widzenia branży mięsnej.
Podmiot (operator) czyli firma z siedzibą w UE, która wprowadza po raz pierwszy na teren UE lub po raz pierwszy z niego wywozi produkty odnośne. Podmiotem będzie importer tusz wołowych spoza UE. Albo producent pastrami wołowego, który eksportuje je np. do Wielkiej Brytanii.
Podmiot na dalszym etapie łańcucha dostaw (downstream operator) to nowa definicja, wprowadzona w grudniu 2025. Będzie nim firma z siedzibą w UE, która wprowadza po raz pierwszy na teren UE lub po raz pierwszy z niego wywozi produkty odnośne wytworzone przy użyciu odnośnych produktów, z których wszystkie są objęte oświadczeniem o należytej staranności DDS albo uproszczoną deklaracją. Taki status będzie miał na przykład zakład ubojowo – przetwórczy, kupujący bydło od dostawców z Polski, a następnie produkujący tatar wołowy i sprzedający go na polskim rynku.
Podmiot handlowy (trader) to każdy uczestnik łańcucha dostaw inny niż podmiot oraz inny niż podmiot na dalszym etapie łańcucha dostaw, który udostępnia odnośne produkty na rynku UE. Czyli mówiąc wprost hurtownia mięsa, która kupuje w UE zapakowaną wołowinę (produkt już obecny na rynku UE) i odsprzedaje ją do sklepów lub gastronomii na terenie UE, bez przetwarzania w kolejny produkt.
Mikropodmiot pierwotny lub mały podmiot pierwotny (primary operator) to nowa podkategoria, wprowadzona w grudniu 2025 w celu ograniczenia obciążeń najmniejszych producentów pierwotnych (rolników, hodowców) w krajach niskiego ryzyka. Mikro lub mały podmiot pierwotny wprowadza do obrotu lub wywozi odnośne produkty, które sam uprawiał / zebrał / uzyskał / wyhodował na odpowiednich działkach w kraju niskiego ryzyka. Lista takich krajów została opublikowana w Rozporządzeniu wykonawczym Komisji Europejskiej 2025/1093 z dnia 22 maja 2025, ustanawiającym zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 w odniesieniu do wykazu krajów o niskim lub wysokim ryzyku produkcji odnośnych towarów powodujących niezgodność odnośnych produktów z art. 3 lit. a). Co ważne – dla tej grupy przewidziano zastąpienie pełnego oświadczenia DDS uproszczoną deklaracją, wystawianą w systemie TRACES, a system ma wydawać identyfikator deklaracji, który ma „iść” dalej z produktem w łańcuchu.
Dodatkowo w EUDR stosuje się pojęcie MŚP (mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa) oraz nie-MŚP (duże przedsiębiorstwa) w rozumieniu Dyrektywy 2013/34/UE, która została implementowana do polskiego systemu prawnego poprzez Ustawę o rachunkowości. Od statusu firmy – MŚP lub nie-MŚP – zależą konkretne obowiązki na dalszych etapach łańcucha i po stronie podmiotów handlowych.

Jak się przygotować do spełniania wymagań Rozporządzenia EUDR?
Jeżeli dana firma przygotowuje się do spełniania wymagań EUDR we własnym zakresie, nie korzystając z zewnętrznego konsultanta lub firmy doradczej, to czeka ją sporo pracy. I od razu podkreślę, że nie jest to praca dla jednej osoby („Pełnomocnik ds. jakości ogarnie”), ale dla całego zespołu – jakość, zakupy, logistyka, produkcja, IT, prawnicy itp. Bez powołania takiej grupy roboczej w ramach firmy nie mamy szans na prawidłowe przygotowanie się do EUDR. Co musimy zrobić?
– Ustalić listę produktów objętych EUDR oraz łańcuch ich dostaw i role firm w tym łańcuchu.
– Przypisać odpowiedzialności za EUDR do poszczególnych działów i przeszkolić pracowników.
– Przygotować procedury należytej staranności oraz archiwizacji danych.
– Zweryfikować i zmienić umowy z dostawcami.
– Przećwiczyć działanie procedur i przygotować się na audyty ze strony odbiorców oraz kontrole organów urzędowych.

Michał Kowański
Ekspert ds. EUDR. Manager Działu Regulacji Zrównoważonego Rozwoju w Centrum Prawa Żywnościowego i Produktowego
A.Szymecka-Wesołowska, D.Szostek sp.k.
m.kowanski@food-law.pl