{"id":6450,"date":"2023-11-17T09:00:00","date_gmt":"2023-11-17T08:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/foodplace.pl\/?p=6450"},"modified":"2023-11-14T09:43:22","modified_gmt":"2023-11-14T08:43:22","slug":"wybrane-aspekty-transportu-zwierzat-rzeznych-i-ich-wplyw-na-poprawe-dobrostanu-w-czasie-przewozu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wybrane-aspekty-transportu-zwierzat-rzeznych-i-ich-wplyw-na-poprawe-dobrostanu-w-czasie-przewozu\/","title":{"rendered":"Wybrane aspekty transportu zwierz\u0105t rze\u017anych i ich wp\u0142yw na popraw\u0119 dobrostanu w\u00a0czasie przewozu"},"content":{"rendered":"

Transport \u017cywych zwierz\u0105t rze\u017anych jest jednym z wa\u017cniejszych, ale zarazem wywo\u0142uj\u0105cym du\u017cy stres ogniwem w \u0142a\u0144cuchu obrotu handlowego \u017cywcem. Nie ma tu znaczenia, jaka jest forma transportu a fakt, \u017ce zmienia si\u0119 otoczenie, na do tej pory nieznane. Mog\u0105 tak\u017ce wyst\u0105pi\u0107 dodatkowe czynniki stresogenne, tj.: g\u0142\u00f3d, pragnienie, wysokie lub niskie temperatury, brak przestrzeni do wypoczynku itp. Zwierz\u0119ta s\u0105 najpierw dostarczane na miejsce tuczu lub hodowli a nast\u0119pnie po tym okresie do zak\u0142adu ubojowego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pomimo rozwoju technologicznego, infrastruktury drogowej, system\u00f3w transportowych to nadal jest do\u015b\u0107 wa\u017cny proces, w kt\u00f3rym szczeg\u00f3lnie powinien zachowany by\u0107 dobrostan zwierz\u0105t. Powszechnie wiadomo, \u017ce determinuje on dalsze post\u0119powanie i ma wp\u0142yw docelowo na np. jako\u015b\u0107 mi\u0119sa. Utrzymanie dobrej kondycji zdrowotnej przewo\u017conych zwierz\u0105t jest bardzo wa\u017cne dla wszystkim podmiot\u00f3w w \u0142a\u0144cuchu produkcyjnym, tj. sprzedaj\u0105cego, jak i odbiorcy ale tak\u017ce dla przewo\u017anika. Z danych ameryka\u0144skich wynika, \u017ce przemys\u0142 mi\u0119sny traci rocznie oko\u0142o 8 milion\u00f3w dolar\u00f3w ze wzgl\u0119du na straty \u015bwi\u0144 w wyniku nieprawid\u0142owo\u015bci w transporcie.
W standardowym modelu wyst\u0119puj\u0105 zatem 3 ogniwa zale\u017cne: gospodarstwo rolne, po\u015brednik, zak\u0142ad ubojowy. W ostatnim czasie obserwuje si\u0119 jednak zwi\u0119kszony udzia\u0142 dodatkowych podmiot\u00f3w.
Ze wzgl\u0119du na m.in. du\u017ce odleg\u0142o\u015bci transportowe, systemy produkcyjne sta\u0142y si\u0119 bardziej rozwarstwione i sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z wi\u0119kszej ilo\u015bci etap\u00f3w po\u015brednich pomi\u0119dzy g\u0142\u00f3wnymi trzema ogniwami, mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107: rynki aukcyjne, centra magazynowe, punkty kontroli zdrowotnej itp. Stanowi\u0105 one dodatkowe \u201eprzystanki\u201d podczas transportu zwierz\u0105t do punktu docelowego.<\/p>\n\n\n\n

Z przegl\u0105du opracowa\u0144 bran\u017cowych mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce coraz wi\u0119cej dost\u0119pnych jest rozwi\u0105za\u0144 umo\u017cliwiaj\u0105cych jednorazowy przew\u00f3z partii o zwi\u0119kszonej liczebno\u015bci, dla przyk\u0142adu najwi\u0119kszy statek do transportu \u017cywca mo\u017ce jednorazowo przewie\u017a\u0107 do 18 000 sztuk byd\u0142a. Zatem, w tak olbrzymich transportach konieczne jest i stanowi du\u017ce wyzwanie logistyczne zapewnienie optymalnych warunk\u00f3w \u015brodowiskowych oraz dobrostanu zwierz\u0105t. Ilo\u015b\u0107 przewo\u017conych zwierz\u0105t jest jednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na dobrostan i komfort. Ponadto, szczeg\u00f3lnie w transporcie l\u0105dowym, kt\u00f3ry jest dominuj\u0105cy w Unii Europejskiej (ok. 70%), nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na d\u0142ugo\u015b\u0107 pokonywanych tras i poszukiwa\u0107 mo\u017cliwo\u015bci ich skr\u00f3cenia. Potencjaln\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 jest pewna integracja przestrzenna miejsca produkcji zwierz\u0105t i zak\u0142adu ubojowego, by by\u0142y po\u0142o\u017cone bli\u017cej siebie. Niestety nie zawsze jest to mo\u017cliwe, dlatego takie rozwi\u0105zanie by\u0142oby raczej ukierunkowane na ma\u0142\u0105 skal\u0119 i w ograniczonym zasi\u0119gu dystrybucji, np. na rynek lokalny.
Do\u015b\u0107 cz\u0119stym zjawiskiem mog\u0105cym r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 pewien wp\u0142yw na dobrostan zwierz\u0105t jest d\u0142ugie oczekiwanie transportu \u017cywca na roz\u0142adunek np. w zak\u0142adzie ubojowym, ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 pojazd\u00f3w przyby\u0142ych w danej chwili. Zwykle to nie dotyczy mniejszych rze\u017ani. Jest to spore wyzwanie logistyczne zar\u00f3wno dla firm transportowych jak i pracownik\u00f3w dzia\u0142u skupu w zak\u0142adach mi\u0119snych. W planowaniu kolejno\u015bci przyj\u0119cia \u017cywca na magazyn pomocna jest dost\u0119pno\u015b\u0107 i zarz\u0105dzanie informacjami o szacunkowym czasie przyjazdu danego transportu i ilo\u015bci przewo\u017conych zwierz\u0105t. W Wielkiej Brytanii niekt\u00f3re zak\u0142ady ubojowe maj\u0105 wprowadzone procedury planowania transport\u00f3w zwierz\u0105t a plany tras pojazd\u00f3w, szczeg\u00f3lnie w przypadku konieczno\u015bci potencjalnego oczekiwania na roz\u0142adunek, uwzgl\u0119dniaj\u0105 rodzaj niedalekich objazd\u00f3w i utrzymania pojazdu w ci\u0105g\u0142ym ruchu w pobli\u017cu terenu zak\u0142adu. To rozwi\u0105zanie przypomina takie, jak stosowane na lotniskach. Wynika to z faktu, \u017ce w przypadku utrzymania pojazdu w ci\u0105g\u0142ym ruchu zwierz\u0119ta s\u0105 nieco mniej zestresowane ni\u017c gdy stoj\u0105 w kolejce na roz\u0142adunek.<\/p>\n\n\n\n

Miliony sztuk \u017cywych zwierz\u0105t s\u0105 ka\u017cdego roku transportowane drog\u0105 l\u0105dow\u0105, morsk\u0105, kolejow\u0105 i lotnicz\u0105, zar\u00f3wno w obr\u0119bie jednego kraju ale tak\u017ce poza jego granice, jako eksport. Wynika to z faktu, \u017ce struktura produkcji zwierz\u0119cej nie rozk\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnomiernie na terenie pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Do\u015b\u0107 powszechne jest r\u00f3wnie\u017c zjawisko, w kt\u00f3rym obserwuje si\u0119 transport do innego pa\u0144stwa zwierz\u0105t na tucz urodzonych w innym kraju, np. tucz w Polsce \u015bwi\u0144 pochodz\u0105cych z Danii.
Zatem to samo zwierz\u0119 w ci\u0105gu swojego \u017cycia mo\u017ce by\u0107 kilkukrotnie przewo\u017cone w r\u00f3\u017cne miejsca docelowe. Tylko np. w 2018 r. w rezultacie wymian handlowych pomi\u0119dzy krajami Unii Europejskiej ok. 3,5 miliona owiec i k\u00f3z, 4,3 miliona sztuk byd\u0142a, 33,4 miliona sztuk \u015bwi\u0144 by\u0142o przewo\u017conych drog\u0105 l\u0105dow\u0105 na znaczne odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy punktami odbioru a docelowymi. Oszacowano, \u017ce w Unii Europejskiej dziennie przewozi si\u0119 ok. 3,8 miliona zwierz\u0105t, co daje ok. 1,4 miliarda sztuk rocznie, przy czym nale\u017cy doda\u0107, \u017ce dane te dotycz\u0105 transportu trwaj\u0105cego zwykle ponad 8 godzin. Z danych Eurostat oraz EFSA wynika, \u017ce w przytoczonym roku ok. 230 tysi\u0119cy byd\u0142a przeznaczonych do hodowli, ok. 80. tys. na ub\u00f3j, 415 tys. \u015bwi\u0144, ponad 2,4 mln sztuk owiec i ok. 13 tys. k\u00f3z wyeksportowano z Unii Europejskiej do kraj\u00f3w spoza Wsp\u00f3lnoty. G\u0142\u00f3wnymi odbiorcami byd\u0142a hodowlanego by\u0142y Turcja, Rosja oraz Algieria. Du\u017cy eksport byd\u0142a z kraj\u00f3w Unii Europejskiej notuje si\u0119 tak\u017ce drog\u0105 morsk\u0105. Jak wynika z danych ETO (https:\/\/www.eca.europa.eu\/pl) ok. 63% wszystkich transport\u00f3w stanowi\u0142y podr\u00f3\u017ce do 8 godzin (kr\u00f3tkie), nast\u0119pnie 37 % d\u0142ugie (mniej ni\u017c 24 godziny) i bardzo d\u0142ugie (powy\u017cej 24 godzin).
Celem transportu zwierz\u0105t w \u0142a\u0144cuchu produkcyjnym jest zwykle uzyskanie odpowiedniej zap\u0142aty za dostarczony \u017cywiec wysokiej jako\u015bci a taka jest mo\u017cliwa, gdy dostarczone zwierz\u0119ta b\u0119d\u0105 w dobrej kondycji zdrowotnej zwi\u0105zanej z zachowaniem dobrostanu podczas przewozu. W Unii Europejskiej obowi\u0105zuj\u0105 akty prawne maj\u0105ce zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwo przewo\u017conych zwierz\u0105t. Ale jak wskazuj\u0105 Raporty Komisji Europejskiej nadal stwierdza si\u0119 sporo uchybie\u0144 i nieprawid\u0142owo\u015bci, co mo\u017ce wskazywa\u0107 na konieczno\u015b\u0107 opracowania nowych przepis\u00f3w lub uaktualnienie obecnych w zwi\u0105zku z pojawiaj\u0105cymi si\u0119 zagro\u017ceniami.
Brak jest tak\u017ce odpowiedniej bazy danych, w kt\u00f3rej przedstawione s\u0105 wyliczenia dotycz\u0105ce koszt\u00f3w transportu w poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich, dlatego te\u017c trudna do oszacowania jest zale\u017cno\u015b\u0107 ko\u0144cowej ceny mi\u0119sa od poniesionych nak\u0142ad\u00f3w zwi\u0105zanych z dostarczeniem zwierz\u0105t. Niezbyt liczne dane wskazuj\u0105 jednak, \u017ce w finalnej cenie gotowego wyrobu koszt transportu \u017cywca stanowi niewielki procent (ok. 1%). Z pewno\u015bci\u0105 b\u0119dzie on wy\u017cszy, jak wskazuj\u0105 inne opracowania, gdy dotyczy produktu mi\u0119snego wymagaj\u0105cego transportu na znaczne odleg\u0142o\u015bci. Wtedy koszty logistyki s\u0105 znacznie wy\u017csze i maj\u0105 wp\u0142yw na ostateczn\u0105 cen\u0119 produktu.<\/p>\n\n\n\n

Nowoczesne pojazdy do transportu \u015bwi\u0144 posiadaj\u0105 trzy lub nawet cztery pod\u0142ogi hydrauliczne, dzi\u0119ki czemu w pe\u0142nym za\u0142adunku mo\u017cna ka\u017cdorazowo przewie\u017a\u0107 ok. 300 tucznik\u00f3w. Stwierdzono, \u017ce utrzymanie zwierz\u0105t w ma\u0142ych grupach (tu: podczas transportu ale dotyczy\u0107 to mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c magazyn\u00f3w \u017cywca) zmniejsza ryzyko wyst\u0105pienia uraz\u00f3w oraz rywalizacji pomi\u0119dzy zwierz\u0119tami. Potwierdzono jednak r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw czynnika ludzkiego np. na gospodarstwie (w trakcie za\u0142adunku) na stres u zwierz\u0105t. Ciekawe badania z zakresu obserwacji widocznych objaw\u00f3w stresu u \u015bwi\u0144 podczas za\u0142adunku i transportu przeprowadzili szwedzcy badacze. Badali oni zachowanie \u015bwi\u0144 w momencie przep\u0119du na samoch\u00f3d transportowy i kontaktu z nowym, nieznanym dot\u0105d pracownikiem, tj. kierowc\u0105 tego pojazdu, kt\u00f3ry bierze czynny udzia\u0142 w tym procesie. W Szwecji ka\u017cdego roku transportuje si\u0119 do zak\u0142ad\u00f3w ubojowych oko\u0142o 2,6 miliona tucznik\u00f3w. Ponadto, w tym kraju zarejestrowanych jest oko\u0142o 100 licencjonowanych kierowc\u00f3w posiadaj\u0105cych stosowne uprawnienia do transportu \u017cywych zwierz\u0105t. W opisywanym badaniu uczestniczy\u0142o 18 kierowc\u00f3w (2 kobiety oraz 16 m\u0119\u017cczyzn) w wieku od 20 do 54 lat. Za\u0142adunki \u015bwi\u0144 (od 49 do 258 sztuk, w zale\u017cno\u015bci od gospodarstwa) rejestrowano przy u\u017cyciu kamery cyfrowej umieszczonej na bocznej \u015bcianie rampy pojazdu. Nagrywany obraz obejmowa\u0142 zar\u00f3wno znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 powierzchni za\u0142adunkowej, czyli obszar pomi\u0119dzy bram\u0105 wjazdow\u0105 a ramp\u0105 samochodu ale r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bciowo wn\u0119trze pojazdu. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna by\u0142o odtworzy\u0107 ca\u0142y proces za\u0142adunku. W podsumowaniu stwierdzono, \u017ce za\u0142adunek do transportu stanowi do\u015b\u0107 du\u017cy stres dla zwierz\u0105t. Kontakt nowej osoby (kierowcy) ze zwierz\u0119tami szczeg\u00f3lnie pot\u0119guje niepok\u00f3j, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d zwierz\u0105t znajduj\u0105cych si\u0119 w promieniu ok. 2 metr\u00f3w wok\u00f3\u0142 tej osoby. Stres mo\u017ce si\u0119 przenosi\u0107 r\u00f3wnie\u017c na zwierz\u0119ta znajduj\u0105ce si\u0119 dalej. Dodatkowy niepok\u00f3j w\u015br\u00f3d zwierz\u0105t znacznie utrudnia sprawny za\u0142adunek samochodu. Dlatego te\u017c konieczne jest zachowanie wszelkich stara\u0144, by nie generowa\u0107 zwi\u0119kszonego stresu a kierowcy przewo\u017c\u0105cy zwierz\u0119ta powinni podlega\u0107 szkoleniom w zakresie dobrostanu.
Istnieje szereg opracowa\u0144 literaturowych, w kt\u00f3rych wskazuje si\u0119 na wa\u017cn\u0105 rol\u0119 kierowcy transportu \u017cywych zwierz\u0105t w zachowaniu ich dobrostanu podczas d\u0142ugiej jazdy. Powszechnie wiadomo, \u017ce stres, przem\u0119czenie, ograniczenie snu mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na technik\u0119 jazdy a przez to po\u015brednio na przewo\u017cone zwierz\u0119ta. Ponadto, wg EFSA, w praktyce przemys\u0142owej mo\u017ce by\u0107 zasadne zainstalowanie kamer cyfrowych rejestruj\u0105cych wn\u0119trze pojazdu z \u017cywymi zwierz\u0119tami, w celu monitoringu ich zachowania, stresu oraz momentu doznawanych uraz\u00f3w.
W artykule opisano wybrane aspekty transportu \u017cywych zwierz\u0105t, od miejsca ich za\u0142adunku do miejsca docelowego, np. zak\u0142adu ubojowego. Wskazano, \u017ce transport \u017cywca jest wa\u017cnym elementem w \u0142a\u0144cuchu produkcji \u017cywno\u015bci. W Unii Europejskiej odbywa si\u0119 on w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci drog\u0105 l\u0105dow\u0105. Transportowane s\u0105 znaczne ilo\u015bci \u017cywych zwierz\u0105t, dlatego te\u017c, pomimo i\u017c infrastruktura jest zwykle odpowiednia, to konieczne s\u0105 dodatkowe dzia\u0142ania, w celu utrzymania dobrostanu zwierz\u0105t. Du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 kierowcy, kt\u00f3rych praca jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cna. Opr\u00f3cz \u015bwietnej znajomo\u015bci obs\u0142ugi technicznej pojazd\u00f3w wa\u017cnym aspektem jest znajomo\u015b\u0107 zasad dobrostanu zwierz\u0105t i sposob\u00f3w obchodzenia si\u0119 z nimi. Takie podej\u015bcie znacznie u\u0142atwia czynno\u015bci, w trakcie za\u0142adunku oraz przep\u0119du \u017cywych zwierz\u0105t, podczas kt\u00f3rych zwierz\u0119ta nara\u017cone s\u0105 na kontakt z now\u0105, nieznan\u0105 dot\u0105d osob\u0105. Kluczowa jest r\u00f3wnie\u017c rola logistyki transportu, w celu skr\u00f3cenia czasu przejazd\u00f3w, oczekiwania na roz\u0142adunek oraz u\u0142atwienia pracy w zak\u0142adzie mi\u0119snym. Tak sprawnie dzia\u0142aj\u0105cy \u0142a\u0144cuch produkcji zapewni jej op\u0142acalno\u015b\u0107 oraz zminimalizuje straty finansowe.<\/p>\n\n\n\n

Wykaz literatury znajduje si\u0119 u autora<\/p>\n\n\n\n

dr Piotr Janiszewski<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Transport \u017cywych zwierz\u0105t rze\u017anych jest jednym z wa\u017cniejszych, ale zarazem wywo\u0142uj\u0105cym du\u017cy stres ogniwem w \u0142a\u0144cuchu obrotu handlowego \u017cywcem. Nie ma tu znaczenia, jaka jest forma transportu a fakt, \u017ce zmienia si\u0119 otoczenie, na do tej pory nieznane. Mog\u0105 tak\u017ce wyst\u0105pi\u0107 dodatkowe czynniki stresogenne, tj.: g\u0142\u00f3d, pragnienie, wysokie lub niskie temperatury, brak przestrzeni do wypoczynku […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6451,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[32,125,79],"tags":[527],"class_list":["post-6450","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-food-safety","category-mieso","tag-wybrane-aspekty-transportu-zwierzat-rzeznych-i-ich-wplyw-na-poprawe-dobrostanu-w-czasie-przewozu"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6450"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6452,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6450\/revisions\/6452"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6451"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}