{"id":9428,"date":"2026-09-04T08:00:00","date_gmt":"2026-09-04T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/foodplace.pl\/?p=9428"},"modified":"2026-09-03T15:20:07","modified_gmt":"2026-09-03T13:20:07","slug":"listeria-w-zakladzie-jak-zaplanowac-dzialania-korygujace-ktore-realnie-ograniczaja-ryzyko-ponownego-skazenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/listeria-w-zakladzie-jak-zaplanowac-dzialania-korygujace-ktore-realnie-ograniczaja-ryzyko-ponownego-skazenia\/","title":{"rendered":"Listeria w zak\u0142adzie. Jak zaplanowa\u0107 dzia\u0142ania koryguj\u0105ce, kt\u00f3re realnie ograniczaj\u0105 ryzyko ponownego ska\u017cenia"},"content":{"rendered":"

Od 1 lipca 2026 r. zaostrzone kryterium \u201enie wykryto w 25 g\u201d obejmuje ca\u0142y okres przydatno\u015bci do spo\u017cycia produkt\u00f3w RTE (Listeria monocytogenes). Dodatni wynik wymaga od zak\u0142adu nie tylko interwencji wobec partii, lecz tak\u017ce oceny \u015brodowiska produkcyjnego i skuteczno\u015bci wdro\u017conych dzia\u0142a\u0144 koryguj\u0105cych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dodatni wynik Listeria monocytogenes w wyrobie gotowym mo\u017ce uruchomi\u0107 procedur\u0119 wycofania lub recallu, zale\u017cnie od statusu partii, kategorii produktu i oceny zgodno\u015bci z kryterium mikrobiologicznym. Coraz cz\u0119\u015bciej sygna\u0142 ostrzegawczy pojawia si\u0119 wcze\u015bniej, ju\u017c w monitoringu \u015brodowiskowym. Dodatni wymaz nie oznacza automatycznie wycofania produktu, ale wymaga oceny ryzyka, analizy przyczyny \u017ar\u00f3d\u0142owej, rozszerzonego poboru pr\u00f3b oraz dzia\u0142a\u0144 zapobiegaj\u0105cych przeniesieniu patogenu do strefy produktu gotowego.
W takich sytuacjach samo powt\u00f3rzenie mycia i dezynfekcji zwykle pozwala odtworzy\u0107 stan higieniczny po sanitacji. Nie odpowiada jednak na kluczowe pytanie: gdzie znajduje si\u0119 rezerwuar drobnoustroju i w jaki spos\u00f3b Listeria ponownie trafia na powierzchnie kontaktowe lub do produktu?<\/p>\n\n\n\n

Nowe kryterium zwi\u0119ksza znaczenie kontroli \u015brodowiska<\/strong>
Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) 2024\/2895 rozszerzy\u0142o stosowanie kryterium \u201enie wykryto w 25 g\u201d na ca\u0142y okres obecno\u015bci produktu na rynku. Zmiana dotyczy \u017cywno\u015bci RTE zdolnej do wspierania wzrostu L. monocytogenes, je\u017celi producent nie potrafi wykaza\u0107, \u017ce w ca\u0142ym okresie przydatno\u015bci liczba bakterii pozostanie poni\u017cej 100 jtk\/g.
Dane EFSA i ECDC potwierdzaj\u0105, \u017ce problem pozostaje istotny dla przetw\u00f3rstwa mi\u0119snego. W raporcie za 2024 r. odsetek pr\u00f3bek surowych kie\u0142bas dojrzewaj\u0105cych RTE przekraczaj\u0105cych 100 jtk\/g wyni\u00f3s\u0142 3,0%, wyra\u017anie wi\u0119cej ni\u017c rok wcze\u015bniej. W praktyce oznacza to wi\u0119ksz\u0105 presj\u0119 na walidacj\u0119 trwa\u0142o\u015bci produktu, monitoring \u015brodowiskowy oraz kontrol\u0119 miejsc, w kt\u00f3rych mo\u017ce dochodzi\u0107 do wt\u00f3rnego ska\u017cenia po etapie obr\u00f3bki eliminuj\u0105cej patogen.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego ska\u017cenie powraca mimo sanitacji<\/strong>
Listeria monocytogenes mo\u017ce utrzymywa\u0107 si\u0119 w zak\u0142adzie w szczelinach, uszczelkach, po\u0142\u0105czeniach ta\u015bm, elementach konstrukcyjnych i innych powierzchniach trudnych do skutecznego umycia. Szczeg\u00f3lne znaczenie maj\u0105 wielogatunkowe biofilmy, kt\u00f3re tworz\u0105 stabilne \u015brodowisko sprzyjaj\u0105ce przetrwaniu drobnoustroj\u00f3w i ograniczaj\u0105 skuteczno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci \u015brodk\u00f3w dezynfekcyjnych.
Badanie opublikowane w 2025 r. wykaza\u0142o, \u017ce L. monocytogenes kolonizowa\u0142a istniej\u0105cy biofilm wielogatunkowy ju\u017c w ci\u0105gu sze\u015bciu godzin i pozostawa\u0142a w nim przez co najmniej siedem dni. Z kolei analiza dw\u00f3ch hiszpa\u0144skich zak\u0142ad\u00f3w mi\u0119snych potwierdzi\u0142a, \u017ce w jednym z nich odsetek pr\u00f3bek dodatnich wzr\u00f3s\u0142 z 16,7% w surowcu do 53,3% w wyrobie ko\u0144cowym, a szczepy przetrwa\u0142e identyfikowano g\u0142\u00f3wnie na powierzchniach maj\u0105cych kontakt z \u017cywno\u015bci\u0105. Wyniki te nie mog\u0105 by\u0107 bezpo\u015brednio przenoszone na ka\u017cdy zak\u0142ad, ale dobrze pokazuj\u0105 znaczenie powierzchni kontaktowych jako mo\u017cliwej drogi transmisji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Far-UVC 222 nm jako uzupe\u0142niaj\u0105ca warstwa kontroli<\/strong>
W tym miejscu warto rozwa\u017cy\u0107 warstw\u0119 ochrony, kt\u00f3rej standardowy protok\u00f3\u0142 sanitarny zwykle nie obejmuje: ci\u0105g\u0142\u0105 dezynfekcj\u0119 \u015bwiat\u0142em Far-UVC o d\u0142ugo\u015bci fali 222 nm. Promieniowanie z tego zakresu dezaktywuje drobnoustroje na powierzchniach i w powietrzu, dzia\u0142aj\u0105c w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y, w tle, bez u\u017cycia chemii i w obecno\u015bci personelu, a wi\u0119c w oknach czasowych, w kt\u00f3rych tradycyjna dezynfekcja pozostaje bezczynna.
W warunkach laboratoryjnych dezynfekcja Far-UVC 222 nm pozwala\u0142a uzyska\u0107 redukcje L. monocytogenes rz\u0119du oko\u0142o 5 log10 na powierzchniach kontaktowych ze stali nierdzewnej i folii PET (Memic i wsp., 2024). Warto\u015bci takie osi\u0105ga si\u0119 jednak przy wysokich dawkach, w warunkach kontrolowanych; w pracy ci\u0105g\u0142ej, przy obecno\u015bci personelu i limitach ekspozycji, realna korzy\u015b\u0107 polega nie na jednorazowej, g\u0142\u0119bokiej redukcji, lecz na utrzymywaniu obni\u017conego obci\u0105\u017cenia mikrobiologicznego pomi\u0119dzy cyklami sanitacji. Skuteczno\u015b\u0107 zale\u017cy od dawki, odleg\u0142o\u015bci, geometrii instalacji, zacienienia, wilgotno\u015bci, rodzaju powierzchni i obecno\u015bci zanieczyszcze\u0144 organicznych.
Niezmiennym warunkiem skuteczno\u015bci jest w\u0142a\u015bciwa kolejno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144: mechaniczne usuni\u0119cie biofilmu (najlepiej precyzyjnie zlokalizowanego przy pomocy dedykowanych urz\u0105dze\u0144 typu Bactiscan) zawsze poprzedza aplikacj\u0119 promieniowania, \u015bwiat\u0142o dezaktywuje bowiem drobnoustroje jedynie na powierzchni oczyszczonej, nie za\u015b pod warstw\u0105 zabrudze\u0144. Ekspozycj\u0119 personelu utrzymuje si\u0119 w granicach wyznaczonych przez ICNIRP (International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection) oraz ACGIH (American Conference of Governmental Industrial Hygienists).<\/p>\n\n\n\n

Gdzie w planie dzia\u0142a\u0144 koryguj\u0105cych mie\u015bci si\u0119 \u015bwiat\u0142o 222 nm<\/strong>
Ka\u017cdy zak\u0142ad dysponuje w\u0142asnym systemem dzia\u0142a\u0144 koryguj\u0105cych i najlepiej zna newralgiczne punkty swojego procesu. Nie o metodologi\u0119 wi\u0119c tu chodzi. W uj\u0119ciu HACCP \u015bwiat\u0142o 222 nm nie jest krytycznym punktem kontroli (CCP): nie stanowi walidowanego etapu eliminacji zagro\u017cenia w produkcie. Jego miejsce jest w programach warunkowych, gdzie wzmacnia dobr\u0105 praktyk\u0119 higieniczn\u0105 (GHP) jako element PRP, a wobec konkretnego, istotnego zagro\u017cenia \u015brodowiskowego mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 operacyjnego programu warunkowego (OPRP). Nie zast\u0119puje wi\u0119c mycia, dezynfekcji chemicznej ani mechanicznego usuwania biofilmu, a uzupe\u0142nia je o warstw\u0119 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 pomi\u0119dzy cyklami sanitacji, r\u00f3wnie\u017c podczas produkcji, gdy standardowe procedury nie s\u0105 aktywne, a ryzyko ponownego zanieczyszczenia \u015brodowiska nadal istnieje.<\/p>\n\n\n\n

Warstwa 222 nm nie zast\u0119puje higieny. Wzmacnia j\u0105.<\/strong>
I tu wraca pytanie z tytu\u0142u. Plan dzia\u0142a\u0144 koryguj\u0105cych mo\u017ce zawiera\u0107 wiele czynno\u015bci, kt\u00f3re domkn\u0105 post\u0119powanie formalnie, ale nie ka\u017cda z nich realnie zmniejsza ryzyko, \u017ce ska\u017cenie wr\u00f3ci, a wraz z nim kolejne wycofanie i recall. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy zamkni\u0119ciem protoko\u0142u a domkni\u0119ciem problemu sprowadza si\u0119 do tego, czy plan obejmuje element aktywny tak\u017ce pomi\u0119dzy cyklami sanitacji, w czasie prowadzenia procesu produkcyjnego, gdy standardowe procedury higieniczne nie s\u0105 prowadzone. Tym elementem mo\u017ce by\u0107 \u015bwiat\u0142o 222 nm.<\/p>\n\n\n\n

WDRO\u017bENIA W POLSCE
Technologia 222 nm ju\u017c wdra\u017cana w Polsce. Lampy Far-UVC s\u0105 obecnie wdra\u017cane w krajowych zak\u0142adach przemys\u0142u spo\u017cywczego, w tym w projektach wielooddzia\u0142owych obejmuj\u0105cych kilka lokalizacji jednego producenta, a oprawy lamp montowane s\u0105 w newralgicznych punktach linii \u2014 w strefach pakowania, nad ta\u015bmoci\u0105gami oraz w kana\u0142ach wentylacyjnych, gdzie dezynfekuj\u0105 powietrze w uk\u0142adach AHU.
Model wdro\u017cenia opiera si\u0119 na mapowaniu punkt\u00f3w krytycznych na podstawie monitoringu \u015brodowiskowego, doborze opraw pod warunki danej strefy (np. dla ch\u0142odni i mro\u017ani dost\u0119pne s\u0105 wersje pracuj\u0105ce do \u201320\u00b0C) oraz na pracy ci\u0105g\u0142ej mi\u0119dzy cyklami sanitacji, w obecno\u015bci personelu i z zachowaniem limit\u00f3w ekspozycji ICNIRP\/ACGIH.
Z perspektywy audytu warstwa UVC to dzia\u0142anie policzalne i udokumentowane, z rejestrem pracy lamp i dawek, kt\u00f3re wpisuje si\u0119 wprost w plan dzia\u0142a\u0144 koryguj\u0105cych dla inspekcji oraz w wymagania standard\u00f3w IFS i BRC.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

O DeconLine<\/strong>
DeconLine (Grupa MEDline) wspiera zak\u0142ady przemys\u0142u spo\u017cywczego w projektowaniu dodatkowych barier dezynfekcyjnych opartych na technologii Far-UVC 222 nm: od mapowania punkt\u00f3w ryzyka i doboru opraw lamp po walidacj\u0119 parametr\u00f3w pracy i dokumentacj\u0119 wdro\u017cenia. Kontakt: www.deconline.pl \u00b7 info@deconline.pl<\/p>\n\n\n\n

dr Wies\u0142aw Matejczuk<\/strong><\/em>
Dyrektor Naukowy DeconLine<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od 1 lipca 2026 r. zaostrzone kryterium \u201enie wykryto w 25 g\u201d obejmuje ca\u0142y okres przydatno\u015bci do spo\u017cycia produkt\u00f3w RTE (Listeria monocytogenes). Dodatni wynik wymaga od zak\u0142adu nie tylko interwencji wobec partii, lecz tak\u017ce oceny \u015brodowiska produkcyjnego i skuteczno\u015bci wdro\u017conych dzia\u0142a\u0144 koryguj\u0105cych. Dodatni wynik Listeria monocytogenes w wyrobie gotowym mo\u017ce uruchomi\u0107 procedur\u0119 wycofania lub recallu, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9429,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[32,125,79,35],"tags":[],"class_list":["post-9428","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-food-safety","category-mieso","category-technologia"],"blocksy_meta":{"styles_descriptor":{"styles":{"desktop":"","tablet":"","mobile":""},"google_fonts":[],"version":7}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9428","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9428"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9428\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9430,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9428\/revisions\/9430"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9429"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}