– koszty poniesione w przypadku awarii:<\/strong>
– koszt naprawy,
– koszt utraconych korzy\u015bci \u2013 niewyprodukowanego towaru
– koszt niewywi\u0105zania si\u0119 z kontrakt\u00f3w \u2013 w tym kary,
– koszty \u015brodowiskowe:<\/strong>
– emisja czynnik\u00f3w do atmosfery (np. wycieki \u201efreon\u00f3w\u201d),
– zwi\u0105zane z raportowaniem ESG,
– inne:<\/strong>
– koszt ubezpieczenia zak\u0142adu,
– koszt dotarcia do klient\u00f3w \u2013 u\u017cycie argumentu bycia (lub nie) \u201ezielonym\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Niniejszy artyku\u0142 jest zbyt kr\u00f3tki, aby odnie\u015b\u0107 si\u0119 do wszystkich powy\u017cszych obszar\u00f3w i je opisa\u0107. W dalszej cz\u0119\u015bci skupi\u0119 si\u0119 na tych, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 podstawowe, a ich znaczenie w ostatnim czasie znacznie wzros\u0142o. Z tego powodu gor\u0105co namawiam do rozpatrywania instalacji ch\u0142odniczych opartych tylko o czynniki naturalne: amoniak (NH3), dwutlenek w\u0119gla (CO2), propan, glikol. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 na fakt niepewno\u015bci zwi\u0105zanej z legislacj\u0105 europejsk\u0105. Na cenzurowanym s\u0105 przede wszystkim czynniki stosowane w procesach mro\u017cenia i przechowywania przez d\u0142u\u017cszy czas (mro\u017anie). Wg obecnie obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w stosowanie tych czynnik\u00f3w w instalacjach w okresie wykraczaj\u0105cym poza 2030 rok b\u0119dzie obarczone bardzo du\u017cym ryzykiem i mo\u017ce si\u0119 zako\u0144czy\u0107 wy\u0142\u0105czeniem instalacji z ruchu bez mo\u017cliwo\u015bci jej ponownego uruchomienia w przypadku rozszczelnienia instalacji ch\u0142odniczej i wycieku czynnika. Ponadto typowa maszynownia amoniakalna przemys\u0142owa ma przewidywany czas eksploatacji ponad dwa razy d\u0142u\u017cszy. Podobnie jest w przypadku instalacji opartych o dwutlenek w\u0119gla, ale tylko przemys\u0142owych \u2013 opartych, podobnie jak instalacje amoniakalne, o urz\u0105dzenia przemys\u0142owe. Tzw. \u201ekomercyjne\u201d instalacje CO2 , bazuj\u0105ce na urz\u0105dzeniach i rozwi\u0105zaniach znanych z instalacji freonowych, maj\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107 liczon\u0105 na ok. 10-15 lat (tak, jak instalacje freonowe).
Przede wszystkim chc\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na tzw. freony i ich przysz\u0142o\u015b\u0107 w instalacjach ch\u0142odniczych. Ich niezaprzeczaln\u0105 zalet\u0105 jest cena. Dla instalacji ch\u0142odniczych o ma\u0142ej i \u015bredniej wydajno\u015bci nie ma ta\u0144szego rozwi\u0105zania, je\u017celi chodzi o inwestycj\u0119. Na tym jednak ich zalety si\u0119 ko\u0144cz\u0105. Teraz kolej na wady:
– wysokie koszty \u015brodowiskowe:<\/strong>
– \u201e\u0142atka\u201d nie bycia zielonym,
– konieczno\u015b\u0107 raportowania w CRO,
– obci\u0105\u017cenie od strony ESG,
– koszty emisji w przypadku wyciek\u00f3w,
– trwa\u0142o\u015b\u0107 instalacji liczona na 10-15 lat,<\/strong>
– wysokie ryzyko wyciek\u00f3w czynnika, rosn\u0105ce z wiekiem,<\/strong>
– wysokie (i ryzyko ci\u0105g\u0142ego wzrostu) cen zakupu czynnika (w szczeg\u00f3lno\u015bci w kontek\u015bcie wyciek\u00f3w).<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Ostatnimi obszarami, kt\u00f3re chcia\u0142bym nieco szerzej om\u00f3wi\u0107, to kwestie zu\u017cycia energii oraz koszty serwisu. Jeszcze niedawno pokutowa\u0142 pogl\u0105d, \u017ce instalacja ch\u0142odnicza ma by\u0107 jak najta\u0144sza. W sumarycznym koszcie inwestycyjnym instalacja ch\u0142odnicza stanowi jeden z g\u0142\u00f3wnych obszar\u00f3w kosztowych, wi\u0119c ka\u017cdy 1% ceny stanowi wymierne oszcz\u0119dno\u015bci inwestycyjne. Jednak tania inwestycja nie zawsze oznacza najni\u017cszy koszt ca\u0142ego cyklu \u017cycia tej inwestycji (LCC-Life Cycle Cost). W ten spos\u00f3b dochodzimy do dw\u00f3ch bardzo wa\u017cnych obszar\u00f3w, kt\u00f3re w ca\u0142ym okresie \u017cycia inwestycji maj\u0105 olbrzymie znaczenie \u2013 zu\u017cycie energii elektrycznej i koszty serwisu oraz przewidywany czas eksploatacji. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce instalacje ch\u0142odnicze w zak\u0142adach mi\u0119snych zu\u017cywaj\u0105 od 40 do 80% energii dostarczanej do zak\u0142adu, wyb\u00f3r w\u0142a\u015bciwego systemu ch\u0142odzenia mo\u017ce drastycznie wp\u0142yn\u0105\u0107 na wspomniane wy\u017cej LCC. Przyk\u0142adowa instalacja ch\u0142odnicza oparta o chillery \u201efreonowe\u201d kosztuj\u0105ca w zakupie np. 6 mln z\u0142 wydaje si\u0119 z punktu widzenia koszt\u00f3w najlepszym wyborem w zakupie, w por\u00f3wnaniu do maszynowni amoniakalnej wytwarzaj\u0105cej zimny glikol o tej samej wydajno\u015bci, ale kosztuj\u0105ca 8 mln z\u0142. Patrz\u0105c jednak na koszty energii elektrycznej, kt\u00f3rej zu\u017cycie w przypadku chiller\u00f3w wyniesie 900 tys. z\u0142, a w przypadku maszynowni amoniakalnej ok. 550 tys. z\u0142 rocznie widzimy, \u017ce r\u00f3\u017cnica w cenie zakupu zwr\u00f3ci si\u0119 po nieca\u0142ych 6 latach. Z tego wynika, \u017ce ju\u017c po 6 latach koszt pe\u0142nego cyklu \u017cycia obu typ\u00f3w instalacji si\u0119 zr\u00f3wna, a nast\u0119pnie ka\u017cdego roku instalacja amoniakalna b\u0119dzie kosztowa\u0142a o 350 tys. z\u0142 mniej.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/mieso.com.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/montostal1.png\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n
W przypadku serwisu kwestia koszt\u00f3w wydaje si\u0119 trudniejsza do rozstrzygni\u0119cia. Z jednej strony s\u0105 bowiem sta\u0142e koszty zwi\u0105zane z przegl\u0105dami, pozwalaj\u0105ce na utrzymanie instalacji ch\u0142odniczej we w\u0142a\u015bciwej kondycji, kt\u00f3re wprost nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 w bud\u017cecie, i kt\u00f3re podnosz\u0105 koszt LCC. Z drugiej strony zdecydowanie minimalizuj\u0105 du\u017co wi\u0119ksze koszty ewentualnych strat, braku produkcji, itp. w przypadku nieplanowanego przestoju zwi\u0105zanego z awari\u0105. W tym wypadku koszt prewencji b\u0119dzie zdecydowanie ni\u017cszy, ni\u017c koszty zwi\u0105zane ze skutkami ewentualnej awarii. \u0141atwo to sobie wyobrazi\u0107 por\u00f3wnuj\u0105c koszt kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy z\u0142otych przeznaczonych na utrzymanie instalacji we w\u0142a\u015bciwym stanie z kosztem produkt\u00f3w przechowywanych np. w mro\u017ani o warto\u015bci liczonej w milionach z\u0142. Oczywi\u015bcie od tego typu awarii mo\u017cna si\u0119 ubezpieczy\u0107, ale wysoko\u015b\u0107 kosztu takiego ubezpieczenia, a nawet w og\u00f3le mo\u017cliwo\u015b\u0107 ubezpieczenia, jest wprost uzale\u017cniona od tego czy i w jaki spos\u00f3b instalacja ch\u0142odnicza jest serwisowana, czy jest podpisana umowa serwisowa i na jakich warunkach.
W tak kr\u00f3tkim artykule nie spos\u00f3b om\u00f3wi\u0107 wszystkich aspekt\u00f3w, kt\u00f3re wst\u0119pnie nakre\u015bli\u0142em, wi\u0119c zapraszam do kontaktu, aby wsp\u00f3lnie z Pa\u0144stwem om\u00f3wi\u0107 Wasze potrzeby i rozpocz\u0105\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119, kt\u00f3ra przyczyni si\u0119 do Waszego rozwoju i pozwoli zwi\u0119ksza\u0107 osi\u0105gane zyski.<\/p>\n\n\n\n