{"id":6233,"date":"2023-09-14T09:00:00","date_gmt":"2023-09-14T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/foodplace.pl\/?p=6233"},"modified":"2023-09-13T12:57:33","modified_gmt":"2023-09-13T10:57:33","slug":"czy-antybiotyki-przestaja-byc-skuteczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/czy-antybiotyki-przestaja-byc-skuteczne\/","title":{"rendered":"Czy antybiotyki przestaj\u0105 by\u0107 skuteczne?"},"content":{"rendered":"

Wiek XX nazwano wiekiem antybiotyk\u00f3w, kt\u00f3re okrzykni\u0119to \u201ecudownymi lekami\u201d. Pierwszym \u201ecudownym lekiem\u201d by\u0142a penicylina. Znalezienie sposobu na wcze\u015bniej \u015bmiertelne choroby sprawia\u0142o, \u017ce w latach 1942 \u2013 1975 \u015brednia d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia wyd\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 o osiem lat. Opr\u00f3cz penicyliny, wykryto i zacz\u0119to wykorzystywa\u0107 inne naturalne antybiotyki.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poszukiwano r\u00f3wnie\u017c nowych, syntetycznych zwi\u0105zk\u00f3w o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach przeciwbakteryjnych. Nagle znalaz\u0142y si\u0119 lekarstwa na gru\u017alic\u0119, krztusiec, zapalenie p\u0142uc, zaka\u017cenia dr\u00f3g moczowych, gor\u0105czk\u0119 po\u0142ogow\u0105, szkarlatyn\u0119, bakteryjne zapalenie opon m\u00f3zgowych \u2026, kt\u00f3re wcze\u015bniej ko\u0144czy\u0142y si\u0119 zazwyczaj \u015bmierci\u0105. Antybiotyki zacz\u0119to stosowa\u0107 w medycynie, weterynarii, rolnictwie na szerok\u0105 skal\u0119. A dzi\u015b nie sam antybiotyk, a narastaj\u0105ca oporno\u015b\u0107 na \u015brodki przeciwdrobnoustrojowe zagra\u017ca skutecznemu zapobieganiu i leczeniu coraz wi\u0119kszej liczby infekcji powodowanych przez bakterie i grzyby, np. dro\u017cd\u017caki \u2013 alarmuj\u0105 WHO (World Health Organization) i ECDC (European Centre for Disease Prevention and Control) w opublikowanym 14 kwietnia 2023 r. raporcie \u201eAntimicrobial resistance surveillance in Europe 2023 \u2013 2021 data\u201d
Pierwsza zasada dotycz\u0105ca antybiotyk\u00f3w: staraj si\u0119 ich nie u\u017cywa\u0107. A druga zasada: staraj si\u0119 ich nie nadu\u017cywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Antybiotyk \u2192 \u015arodek spo\u017cywczy \u2192 Konsument<\/strong>
Konsument nabywaj\u0105c konkretny \u015brodek spo\u017cywczy, wi\u0105\u017ce z nim pewne oczekiwania, dotycz\u0105ce przede wszystkim jego jako\u015bci. \u017bywno\u015b\u0107 jest towarem szczeg\u00f3lnym, ze wzgl\u0119du na zasadnicz\u0105 rol\u0119 jako \u017ar\u00f3d\u0142o energii i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, ale r\u00f3wnie\u017c z uwagi na \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek ze stanem zdrowia cz\u0142owieka. To w\u0142a\u015bnie konsument ponosi ryzyko ewentualnych negatywnych konsekwencji zdrowotnych, wynikaj\u0105cych ze spo\u017cycia konkretnego \u015brodka spo\u017cywczego, w tym przypadku niebezpiecznego \u015brodka spo\u017cywczego.
\u017bywno\u015b\u0107 jest niebezpieczna je\u015bli jest szkodliwa dla zdrowia lub nie nadaje si\u0119 do spo\u017cycia przez ludzi. Uwzgl\u0119dnia si\u0119 natychmiastowe, kr\u00f3tkotrwa\u0142e, d\u0142ugofalowe skutki dla zdrowia, skutki skumulowanej toksyczno\u015bci oraz szczeg\u00f3ln\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 zdrowotn\u0105 pewnej grupy konsument\u00f3w.
Higiena \u017cywno\u015bci to ju\u017c nauka, Codex Alimentarius 2023 podaje nast\u0119puj\u0105c\u0105 jej definicj\u0119 \u2192 Higiena \u017cywno\u015bci obejmuje warunki i konieczne \u015brodki do: produkcji, przetwarzania, przechowywania i dystrybucji \u017cywno\u015bci maj\u0105c na celu zapewnienie bezpiecznego, solidnego i zdrowego produktu nadaj\u0105cego si\u0119 do konsumpcji przez ludzi. Z kolei bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bci jest definiowane przez ustaw\u0119 o bezpiecze\u0144stwie \u017cywno\u015bci i \u017cywienia jako \u201eog\u00f3\u0142 warunk\u00f3w, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 spe\u0142niane, dotycz\u0105cych w szczeg\u00f3lno\u015bci:
a) stosowanych substancji dodatkowych i aromat\u00f3w,
b) poziom\u00f3w substancji zanieczyszczaj\u0105cych,
c) pozosta\u0142o\u015bci pestycyd\u00f3w,
d) warunk\u00f3w napromieniowania \u017cywno\u015bci,
e) cech organoleptycznych, i dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 podejmowane na wszystkich etapach produkcji lub obrotu \u017cywno\u015bci\u0105
\u2013 w celu zapewnienia zdrowia i \u017cycia cz\u0142owieka\u201d<\/p>\n\n\n\n

Do zanieczyszcze\u0144 chemicznych nale\u017c\u0105 substancje chemiczne znajduj\u0105ce si\u0119 w \u017cywno\u015bci, kt\u00f3re stanowi\u0105 zagro\u017cenie dla zdrowia cz\u0142owieka. Wp\u0142yw na organizm mo\u017ce by\u0107 natychmiastowy lub wyst\u0119powa\u0107 po bardzo d\u0142ugim okresie, obecno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych zwi\u0105zk\u00f3w mo\u017ce dawa\u0107 skutki nawet w kolejnych pokoleniach. Mog\u0105 to by\u0107 zwi\u0105zki stanowi\u0105ce naturalny sk\u0142adnik surowc\u00f3w albo wprowadzone do \u017cywno\u015bci w spos\u00f3b zamierzony, lub niezamierzony, ta grupa zanieczyszcze\u0144 mo\u017ce dosta\u0107 si\u0119 do \u017cywno\u015bci podczas produkcji. \u0179r\u00f3d\u0142em zagro\u017ce\u0144 chemicznych mog\u0105 by\u0107 surowce podstawowe i pomocnicze, dodatki do \u017cywno\u015bci, materia\u0142y opakowaniowe, maszyny i urz\u0105dzenia, a nawet cz\u0142owiek. Zagro\u017cenia chemiczne mog\u0105 si\u0119 pojawia\u0107 na ka\u017cdym etapie procesu produkcyjnego, rozpoczynaj\u0105c od pozyskiwania surowc\u00f3w, a ko\u0144cz\u0105c na gotowym \u015brodku spo\u017cywczym.<\/p>\n\n\n\n

Antybiotyki a mikrobiom<\/strong>
Sk\u0142ad jako\u015bciowy i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 mikroflory jelitowej jest stabilny, jednak mo\u017ce ulec powa\u017cnym zak\u0142\u00f3ceniom w wyniku przed\u0142u\u017conego przyjmowania antybiotyk\u00f3w w terapii i profilaktyce. Innymi czynnikami, kt\u00f3re ograniczaj\u0105 udzia\u0142 komensalnych bakterii jelitowych s\u0105 stres i dieta. Antybiotykoterapia, a tak\u017ce pozosta\u0142o\u015bci antybiotyk\u00f3w i produkty ich rozpadu wprowadzane do organizmu cz\u0142owieka z \u017cywno\u015bci\u0105 pochodzenia zwierz\u0119cego, zaburzaj\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 bakteryjn\u0105: niszcz\u0105c mikrobiot\u0119 jelitow\u0105, powoduj\u0105c rozw\u00f3j szczep\u00f3w bakterii opornych na antybiotyki, sprzyjaj\u0105c rozprzestrzenianiu si\u0119 zaka\u017ce\u0144 grzybiczych. Mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko wyst\u0105pienia reakcji alergicznych lub te\u017c dzia\u0142a\u0107 mutagennie i kancerogennie. Zakres zmian mikroflory jelitowej jest zale\u017cny od spektrum przeciwbakteryjnego zastosowanego antybiotyku oraz jego st\u0119\u017cenia w \u015bwietle jelita. Wynikiem tego s\u0105 zmiany w sk\u0142adzie jako\u015bciowym i ilo\u015bciowym mikroflory, selekcja szczep\u00f3w opornych i nadka\u017cenia drobnoustrojami spoza ich spektrum dzia\u0142ania (Clostridium difficile, Candida spp.). Zasiedlanie przewodu pokarmowego przez szczepy oporne na antybiotyki cz\u0119sto prowadzi do zaka\u017cenia nimi, a tak\u017ce dalszych powa\u017cnych problem\u00f3w diagnostycznych i terapeutycznych, zar\u00f3wno samego pacjenta, jak i os\u00f3b z jego \u015brodowiska. Nadmierne namno\u017cenie si\u0119 Clostridium difficile prowadzi do biegunki poantybiotykowej, a w ci\u0119\u017ckich przypadkach nawet do rzekomob\u0142oniastego zapalenia b\u0142ony \u015bluzowej jelita grubego. Ze stosowaniem antybiotyk\u00f3w zwi\u0105zana jest kolonizacja przewodu pokarmowego przez grzyby, na og\u00f3\u0142 dro\u017cd\u017ce z rodzaju Candida. Problem powy\u017cszy szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto wyst\u0119puje po zastosowaniu antybiotyk\u00f3w, kt\u00f3re wyra\u017anie ograniczaj\u0105 populacj\u0119 bakterii beztlenowych w jelicie.<\/p>\n\n\n\n

Powa\u017cny problem ze wzgl\u0119du na konsekwencje kliniczne i epidemiologiczne stanowi oporno\u015b\u0107 szczep\u00f3w na antybiotyki. Coraz cz\u0119\u015bciej izoluje si\u0119 wielooporne szczepy bakterii, a leczenie antybiotykowe zaka\u017ce\u0144 z nimi zwi\u0105zanych jest zdecydowanie trudniejsze, co prowadzi do obni\u017cenia skuteczno\u015bci terapii przeciwbakteryjnych. Problem wzrastaj\u0105cej liczebno\u015bci bakterii opornych na dzia\u0142anie licznych antybiotyk\u00f3w jest aktualnie szeroko dyskutowany na \u015bwiecie, stanowi\u0105c jeden z priorytetowych temat\u00f3w obecnie prowadzonych bada\u0144. Przera\u017ca przede wszystkim fakt, i\u017c zu\u017cycie antybiotyk\u00f3w w celach medycznych nie jest du\u017ce w por\u00f3wnaniu z ilo\u015bciami antybiotyk\u00f3w wykorzystywanymi w gospodarstwach hodowlanych, czyli w produkcji \u017cywno\u015bci pochodzenia zwierz\u0119cego.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego ograniczenie stosowania antybiotyk\u00f3w w produkcji zwierz\u0119cej jest takie wa\u017cne?<\/strong>
Skoro antybiotyki by\u0142y takim prze\u0142omem w medycynie to dlaczego ogranicza si\u0119 ich wykorzystanie? Problemem nie jest sam antybiotyk, a narastaj\u0105ca oporno\u015b\u0107 szczep\u00f3w bakterii w\u0142a\u015bnie na te substancje przeciwbakteryjne. Przyczynami stopniowo narastaj\u0105cej oporno\u015bci na antybiotyki szczep\u00f3w bakterii by\u0142o ich stosowanie bez w\u0142a\u015bciwych wskaza\u0144, w dawkach poni\u017cej st\u0119\u017ce\u0144 terapeutycznych, w nieregularnie podawanych dawkach i przez zbyt kr\u00f3tki okres czasu. Ju\u017c w 1945 roku Fleming (odkrywca penicyliny \u2013 pocz\u0105tek epoki antybiotyk\u00f3w) ostrzega\u0142, \u017ce zbyt ma\u0142a dawka antybiotyku mo\u017ce nie zlikwidowa\u0107 infekcji, a drobnoustroje zaczn\u0105 si\u0119 uodparnia\u0107 na \u015brodki przeciwdrobnoustrojowe. Jego ostrze\u017cenia nie zosta\u0142y nale\u017cycie wys\u0142uchane i wkr\u00f3tce penicylina sta\u0142a si\u0119 lekiem og\u00f3lnodost\u0119pnym, panaceum na wszelkie dolegliwo\u015bci, sprzedawanym bez recepty w przer\u00f3\u017cnych formach: balsam\u00f3w, krem\u00f3w, ma\u015bci, pastylek do ssania i tabletek. W 1955 roku w Stanach Zjednoczonych penicylina by\u0142a zn\u00f3w dost\u0119pna tylko na recept\u0119, ale do tego czasu pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c gronkowce odporne na jej dzia\u0142anie.<\/p>\n\n\n\n

Kilka s\u0142\u00f3w o mechanizmie powstawania oporno\u015bci mikroorganizm\u00f3w na dzia\u0142anie antybiotyk\u00f3w. Wprowadzenie antybiotyku, a wi\u0119c silnej presji selekcyjnej do ekosystemu, doprowadza do szybkiej adaptacji nara\u017conych szczep\u00f3w bakterii ewentualnie grzyb\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie dro\u017cd\u017cy). Najcz\u0119\u015bciej nabywanie oporno\u015bci na antybiotyk zachodzi za po\u015brednictwem mobilnych element\u00f3w genetycznych i ich transferu do kom\u00f3rek bakterii i grzyb\u00f3w wra\u017cliwych na dany antybiotyk, za po\u015brednictwem horyzontalnego transferu gen\u00f3w (Horizontal Gene Transfer, HGT). Pojawienie si\u0119 gen\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych oporno\u015b\u0107 na antybiotyki bardzo rzadko jest wynikiem mutacji w nara\u017conej populacji szczep\u00f3w. Ostatecznie drobnoustroje te wykszta\u0142caj\u0105 wiele r\u00f3\u017cnorakich mechanizm\u00f3w oporno\u015bci na stosowane \u015brodki przeciwdrobnoustrojowe, zaczynaj\u0105c od tworzenia biofilm\u00f3w, a na zmianach w budowie b\u0142ony kom\u00f3rkowej czy enzym\u00f3w, uniemo\u017cliwiaj\u0105cych dzia\u0142anie antybiotyk\u00f3w, ko\u0144cz\u0105c.<\/p>\n\n\n\n

Do powstawania oporno\u015bci bakterii na antybiotyki przyczyni\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ich u\u017cywanie jako dodatku do paszy przeznaczonej do hodowli zwierz\u0105t i ptactwa rze\u017anego. Stymuluj\u0105cy wp\u0142yw antybiotyk\u00f3w na przyrost masy cia\u0142a potwierdzono pocz\u0105tkowo u drobiu, z czasem u \u015bwi\u0144 i byd\u0142a. Sta\u0142o si\u0119 to podstaw\u0105 do szerokiego wprowadzenia antybiotyk\u00f3w do \u017cywienia zwierz\u0105t jako stymulator\u00f3w wzrostu. W zwi\u0105zku z licznymi zagro\u017ceniami wynikaj\u0105cymi z nadu\u017cywania antybiotyk\u00f3w Parlament Europejski wyda\u0142 Rozporz\u0105dzenie (WE) nr 1831\/2003 z dnia 22 sierpnia 2003 r, na mocy kt\u00f3rego z dniem 1 stycznia 2006 roku w krajach Unii Europejskiej wprowadzono ca\u0142kowity zakaz stosowania antybiotyk\u00f3w w charakterze dodatk\u00f3w paszowych w \u017cywieniu zwierz\u0105t.
Z kolei zbyt du\u017ca dawka antybiotyku wykazuje dzia\u0142anie toksyczne i mo\u017ce prowadzi\u0107 do kumulacji pozosta\u0142o\u015bci \u015brodk\u00f3w przeciwdrobnoustrojowych w tkankach zwierz\u0105t, b\u0105d\u017a innych produktach odzwierz\u0119cych (mleku, jajach, miodzie\u2026). Przyczyn\u0105 wyst\u0119powania antybiotyk\u00f3w w surowcach pochodzenia zwierz\u0119cego mo\u017ce by\u0107: podawanie antybiotyk\u00f3w zwierz\u0119tom podczas choroby niezgodne z zaleceniami lekarza weterynarii, nieprzestrzeganie ustalonych dawek, r\u00f3wnoczesne podawanie innych lek\u00f3w, nieprzestrzegane b\u0105d\u017a niew\u0142a\u015bciwie ustalone czasy karencji, ub\u00f3j zwierz\u0105t rze\u017anych w trakcie leczenia lub podawanie zdrowym zwierz\u0119tom pasz leczniczych w ramach \u201eprofilaktyki\u201d. Dlatego tak wa\u017cny jest monitoring pozosta\u0142o\u015bci substancji przeciwbakteryjnych w produktach pochodzenia zwierz\u0119cego.<\/p>\n\n\n\n

Problemem jest r\u00f3wnie\u017c zanieczyszczenie \u015brodowiska (gleby, osad\u00f3w, w\u00f3d powierzchniowych i w\u00f3d gruntowych) antybiotykami obecnymi w powszechnie stosowanych nawozach naturalnych (oborniku, gnojowicy). Substancje przeciwdrobnoustrojowe nie s\u0105 w pe\u0142ni metabolizowane w organizmie zwierz\u0105t. Po podaniu antybiotyk\u00f3w od 30% do nawet 90% podawanej dawki pocz\u0105tkowej jest wydalane w postaci niezmetabolizowanej, lub w postaci aktywnych i\/lub nieaktywnych metabolit\u00f3w z moczem i ka\u0142em (to naw\u00f3z naturalny bogaty r\u00f3wnie\u017c w fosfor, azot i materi\u0119 organiczn\u0105).
Obecnie jedyn\u0105 legaln\u0105 drog\u0105 podawania substancji przeciwbakteryjnych w paszach s\u0105 tzw. pasze lecznicze produkowane w celach leczniczych na zlecenie lekarza weterynarii. Pasza lecznicza w rozumieniu Rozporz\u0105dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019\/4 z dnia 11 grudnia 2018 r. oznacza pasz\u0119, kt\u00f3ra jest gotowa do bezpo\u015bredniego karmienia zwierz\u0105t bez dalszego przetwarzania. Pasz\u0119 lecznicz\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 przeciwdrobnoustrojowe weterynaryjne produkty lecznicze stosuje si\u0119 zgodnie z art. 107 Rozporz\u0105dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019\/6 z dnia 11 grudnia 2018 r., z wyj\u0105tkiem jego ust. 3 i nie stosuje si\u0119 jej w celach profilaktycznych.
Ponadto Komisja Europejska w dniu 19 lipca przyj\u0119\u0142a ostateczn\u0105 tre\u015b\u0107 wykazu antybiotyk\u00f3w i innych lek\u00f3w zarezerwowanych dla ludzi. W skutek nowej regulacji cz\u0119\u015b\u0107 lek\u00f3w weterynaryjnych przesta\u0142a by\u0107 dost\u0119pna. Lista ta powsta\u0142a w oparciu o Rozporz\u0105dzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2022\/1255 okre\u015blaj\u0105ce \u015brodki przeciwdrobnoustrojowe lub grupy \u015brodk\u00f3w przeciwdrobnoustrojowych zarezerwowane do leczenia niekt\u00f3rych zaka\u017ce\u0144 u ludzi. Jest to kolejna decyzja maj\u0105ca na celu ograniczanie zjawiska antybiotykoodporno\u015bci, kt\u00f3re powoduje obni\u017cenie skuteczno\u015bci dzia\u0142ania lek\u00f3w. Rozporz\u0105dzenie wesz\u0142o w \u017cycie 9 lutego 2023 r.  Nowe przepisy okre\u015blaj\u0105 wykaz \u015brodk\u00f3w przeciwdrobnoustrojowych, kt\u00f3re nie mog\u0105 by\u0107 stosowane w weterynaryjnych produktach leczniczych ani w paszy leczniczej. Dodatkowo nie ma mo\u017cliwo\u015bci podania takich lek\u00f3w w ramach kaskady.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo rosn\u0105cego zapotrzebowania na \u015brodki przeciwdrobnoustrojowe, przemys\u0142 farmaceutyczny nie jest zaanga\u017cowany w projektowanie nowych lek\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie z uwagi na ogromne koszty z tym zwi\u0105zane. Nowe antybiotyki powstaj\u0105 zbyt wolno. W ostatnich kilku latach nie zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 znacz\u0105co liczba antybiotyk\u00f3w, a te kt\u00f3re zosta\u0142y wprowadzone do u\u017cytku zasadniczo maj\u0105 ten sam mechanizm dzia\u0142ania przeciwdrobnoustrojowego, atakuj\u0105 ju\u017c znane cele kom\u00f3rkowe. Mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce oporno\u015b\u0107 na nie ju\u017c istnieje a na pewno wkr\u00f3tce si\u0119 pojawi. Zachodzi zatem uzasadniona obawa, \u017ce mo\u017cemy wr\u00f3ci\u0107 do sytuacji z pocz\u0105tku XX wieku, kiedy infekcje bakteryjne oznacza\u0142y wyrok \u015bmierci, a w najlepszym razie amputacj\u0119 chorej cz\u0119\u015bci cia\u0142a.
W zwi\u0105zku z powy\u017cszym ju\u017c od kilku lat \u015awiatowa Organizacja Zdrowia okre\u015bli\u0142a oporno\u015b\u0107 na antybiotyki jako jedno z najwi\u0119kszych zagro\u017ce\u0144 dla zdrowia publicznego i ostrzega, \u017ce XXI wiek mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 er\u0105 post-antybiotykow\u0105, w kt\u00f3rej nawet \u0142agodne infekcje stan\u0105 si\u0119 przyczyn\u0105 \u015bmierci. Narastaj\u0105ca antybiotykooporno\u015b\u0107 to konsekwencja nadu\u017cywania lek\u00f3w przeciwdrobnoustrojowych nie tylko w leczeniu zaka\u017ce\u0144, ale r\u00f3wnie\u017c w weterynarii i przemy\u015ble spo\u017cywczym. Nadmierne i rutynowe stosowanie antybiotyk\u00f3w w produkcji zwierz\u0119cej w zasadniczy spos\u00f3b wp\u0142ywa na skuteczno\u015b\u0107 kuracji antybiotykowych u ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Zatem to, co wydaje si\u0119 kluczowe w chwili obecnej, to ograniczenie stosowania antybiotyk\u00f3w zar\u00f3wno w medycynie (przede wszystkim w leczeniu pozaszpitalnym), weterynarii, jak i w rolnictwie tak, aby wyeliminowa\u0107 mechanizmy zwi\u0105zane z siln\u0105 presj\u0105 selekcyjn\u0105. Ka\u017cdy z nas powinien chroni\u0107 antybiotyki. To od nas zale\u017cy jak d\u0142ugo b\u0119d\u0105 skuteczne.<\/p>\n\n\n\n

Literatura dost\u0119pna w redakcji.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Anna Niepsuj-W\u00f3jkowska<\/strong>
Microbiological Laboratory Specialist<\/strong>
Intertek Poland Sp. z o.o.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wiek XX nazwano wiekiem antybiotyk\u00f3w, kt\u00f3re okrzykni\u0119to \u201ecudownymi lekami\u201d. Pierwszym \u201ecudownym lekiem\u201d by\u0142a penicylina. Znalezienie sposobu na wcze\u015bniej \u015bmiertelne choroby sprawia\u0142o, \u017ce w latach 1942 \u2013 1975 \u015brednia d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia wyd\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 o osiem lat. Opr\u00f3cz penicyliny, wykryto i zacz\u0119to wykorzystywa\u0107 inne naturalne antybiotyki. Poszukiwano r\u00f3wnie\u017c nowych, syntetycznych zwi\u0105zk\u00f3w o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach przeciwbakteryjnych. Nagle znalaz\u0142y si\u0119 lekarstwa na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6234,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[32,79],"tags":[481],"class_list":["post-6233","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-mieso","tag-czy-antybiotyki-przestaja-byc-skuteczne"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6233","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6233"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6233\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6235,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6233\/revisions\/6235"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6234"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}