{"id":5937,"date":"2023-05-18T09:02:00","date_gmt":"2023-05-18T07:02:00","guid":{"rendered":"https:\/\/foodplace.pl\/?p=5937"},"modified":"2023-05-17T14:16:32","modified_gmt":"2023-05-17T12:16:32","slug":"__trashed","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/__trashed\/","title":{"rendered":"Transformacja energetyczna w Polsce jest konieczna"},"content":{"rendered":"

Z Anit\u0105 Bednarek Group Energy and Sustainability Managerem Goodvalley rozmawia Katarzyna Salomon<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Transformacja energetyczna w Polsce jest konieczna. Dlaczego to wyzwanie jest tak istotne dla naszej bran\u017cy, i nie tylko?<\/strong>
Je\u017celi spojrzymy na zmiany klimatyczne to nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce transformacja energetyczna to wyzwanie globalne. W otoczeniu europejskim przez jednych postrzegana jako po\u017c\u0105dany trend w d\u0105\u017ceniu do dekarbonizacji szeroko rozumianego przemys\u0142u, przez innych jako z\u0142o konieczne, kt\u00f3re ogranicza suwerenno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej i narzuca w\u0142asne wymagania i rozwi\u0105zania w ramach tzw. europejskiego zielonego \u0142adu, czy pakietu fit for 55.
Data 24 lutego 2022 r. ca\u0142kowicie zmieni\u0142a spojrzenie na kwestie transformacji energetycznej. Atak wojsk rosyjskich na Ukrain\u0119 u\u015bwiadomi\u0142, \u017ce zbudowanie systemu energetycznego, kt\u00f3ry nie potrzebuje paliw kopalnych jest bardzo wa\u017cny, a nawet pilny, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie uniezale\u017cnienia si\u0119 od importu paliw z Rosji. To wszystko bezpo\u015brednio prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na ogromny wzrost cen surowc\u00f3w energetycznych, a co za tym idzie na rachunek ekonomiczny praktycznie w ka\u017cdej bran\u017cy. Od lutego 2022 r. o transformacji energetycznej nie m\u00f3wi si\u0119 ju\u017c tylko jako o ambitnych planach maj\u0105cych na celu ochron\u0119 klimatu, ale jako o czym\u015b koniecznym, co mo\u017ce przynie\u015b\u0107 wiele korzy\u015bci, je\u017celi tylko b\u0119dzie przeprowadzone skutecznie.
Dla naszej bran\u017cy \u2013 bran\u017cy mi\u0119snej \u2013 transformacja energetyczna jest bardzo istotna, nie tylko ze wzgl\u0119du na aspekty ekonomiczne, ale r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na kwestie \u015brodowiskowe i spo\u0142eczne, poniewa\u017c ma to prze\u0142o\u017cenie na decyzje konsumenckie, kt\u00f3re s\u0105 coraz bardziej \u015bwiadome. Ju\u017c nie tylko cena ma znaczenie, ale r\u00f3wnie\u017c to w jaki spos\u00f3b dany produkt jest produkowany, gdzie jest produkowany i jakie producent ma podej\u015bcie do kwestii klimatu. My od wielu lat staramy si\u0119 udowadnia\u0107, \u017ce mo\u017cna produkowa\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 wysokiej jako\u015bci w spos\u00f3b zr\u00f3wnowa\u017cony, z poszanowaniem \u015brodowiska, ograniczaj\u0105c zu\u017cycie zasob\u00f3w m.in. poprzez optymalizowanie gospodarki obiegu zamkni\u0119tego. Warto r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce transformacja energetyczna to przede wszystkim efektywne zarz\u0105dzanie energi\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jak efektywnie zarz\u0105dza\u0107 energi\u0105 w zak\u0142adzie mi\u0119snym?<\/strong>
Efektywne zarz\u0105dzanie energi\u0105 to wszelkie dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do wydajnego, umiej\u0119tnego oraz daj\u0105cego dobre wyniki gospodarowania energi\u0105, uzyskane po najni\u017cszych kosztach. To nic innego jak planowanie zu\u017cycia energii na okre\u015blonym poziomie w okre\u015blonych interwa\u0142ach czasowych oraz dopasowanie wytwarzania energii we w\u0142asnych \u017ar\u00f3d\u0142ach energii, je\u017celi s\u0105, do profilu zu\u017cycia. Efektywne zarz\u0105dzanie energi\u0105 to r\u00f3wnie\u017c zapewnienie energii w modelu optymalnie dobranym do potrzeb danego przedsi\u0119biorstwa, poprzez dob\u00f3r modelu zakupu energii, czy modelu wytwarzania energii.
Jest to proces, w kt\u00f3ry musz\u0105 by\u0107 zaanga\u017cowane przede wszystkim dzia\u0142y produkcyjne, techniczne, czy utrzymania ruchu. Kluczowy jest r\u00f3wnie\u017c pomiar i jego analiza, po to by wyci\u0105ga\u0107 wnioski i podejmowa\u0107 dzia\u0142ania koryguj\u0105ce. Nie mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o efektywnym zarz\u0105dzaniu energi\u0105 bez dokonywania pomiar\u00f3w.
W naszych zak\u0142adach mi\u0119snych skupiamy si\u0119 na kilku elementach zarz\u0105dzania energi\u0105. Po pierwsze uwa\u017camy, \u017ce ka\u017cda transformacja energetyczna powinna mie\u0107 sw\u00f3j pocz\u0105tek w zarz\u0105dzaniu zu\u017cyciem energii i wydajno\u015bci\u0105 energetyczn\u0105. Dzi\u0119ki wdro\u017conemu systemowi zarz\u0105dzania energi\u0105 okre\u015blamy poziom zu\u017cycia energii i stopie\u0144 zu\u017cycia energii na jednostk\u0119 aktywno\u015bci gospodarczej. W naszym przypadku jest to kg wyprodukowanego mi\u0119sa, ale mierzymy r\u00f3wnie\u017c wydajno\u015b\u0107 energetyczn\u0105 na poszczeg\u00f3lnych etapach produkcji w ca\u0142ej grupie Goodvalley, w tzw. modelu od pola do sto\u0142u, gdzie jednostkami aktywno\u015bci s\u0105 dla nas hektar uprawianego pola, tona wyprodukowanego zbo\u017ca, paszy, kg tucznika. Mamy opomiarowane poszczeg\u00f3lne elementy produkcji, dzi\u0119ki czemu \u015bledzimy zu\u017cycie energii na okre\u015blonym etapie produkcji: na poziomie dzia\u0142u, instalacji, czy maszyny \u2013 wszystko w zale\u017cno\u015bci od potrzeb.
Po drugie przeprowadzamy szereg projekt\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105cych efektywno\u015b\u0107 energetyczn\u0105 zar\u00f3wno na poziomie zak\u0142ad\u00f3w mi\u0119snych, jak na poziomie produkcji rolnej, bowiem tak jak wspomnia\u0142am nasza produkcja mi\u0119sa odbywa si\u0119 w modelu od pola do sto\u0142u, co oznacza, \u017ce uprawiamy pola b\u0119d\u0105ce w naszym w\u0142adaniu, produkujemy pasz\u0119 we w\u0142asnej wytw\u00f3rni pasz na potrzeby naszych 27 ferm, gdzie prowadzimy ch\u00f3w i hodowl\u0119 trzody chlewnej, a nasze tuczniki s\u0105 dostarczane do naszych zak\u0142ad\u00f3w mi\u0119snych.
Najnowszym przyk\u0142adem projektu z zakresu efektywno\u015bci energetycznej jest oddany do u\u017cytkowania w styczniu br. najnowocze\u015bniejszy w Europie tunel szokowy ch\u0142odzenia p\u00f3\u0142tusz (tzw. QCT). Du\u017c\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zujemy r\u00f3wnie\u017c do cyklicznej wymiany sprz\u0119tu i maszyn, do modernizacji system\u00f3w wentylacji na naszych fermach trzody chlewnej, wymiany o\u015bwietlenia, projekt\u00f3w termomodernizacyjnych, bardziej efektywnych \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a. Na poziomie produkcji ro\u015blinnej stosujemy rolnictwo precyzyjne, w kt\u00f3rym bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 badania gleby na zawarto\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych oraz stosowanie nowoczesnych technologii \u2013 systemu GPS i dron\u00f3w, kt\u00f3re m.in. umo\u017cliwiaj\u0105 zbieranie informacji z naszych p\u00f3l i dostosowanie zu\u017cycia materia\u0142\u00f3w do faktycznego zapotrzebowania, co przek\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na redukcj\u0119 zu\u017cycia paliw. Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce nasze obiekty zlokalizowane s\u0105 blisko siebie co ogranicza transport i przek\u0142ada si\u0119 na wydajno\u015b\u0107 energetyczn\u0105.
Po trzecie naszym zdaniem nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o efektywnym zarz\u0105dzaniu energi\u0105 i transformacji energetycznej bez w\u0142asnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii, przede wszystkim OZE. Goodvalley stawia na w\u0142asne odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii od 2005 r., kiedy zosta\u0142a oddana do u\u017cytkowania pierwsza w Polsce biogazownia rolnicza, kt\u00f3ra do wytwarzania energii i ciep\u0142a w kogeneracji, stosuje gnojowic\u0119 z fermy tuczu zlokalizowanej w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie, produkty uboczne pochodzenia rolniczego, w postaci pozosta\u0142o\u015bci zbo\u017cowych, paszowych, biomasy ro\u015blinnej oraz odpady poubojowe z naszych zak\u0142ad\u00f3w mi\u0119snych. Podobny model produkcji energii i ciep\u0142a zosta\u0142 zastosowany w jeszcze siedmiu lokalizacjach. Dzi\u0119ki takiemu zarz\u0105dzaniu energi\u0105 w ramach stosowanego obiegu zamkni\u0119tego, Goodvalley jest samowystarczalna energetycznie i niezale\u017cna od rynku energii. Energia elektryczna produkowana w naszych o\u015bmiu biogazowniach rolniczych o \u0142\u0105cznej mocy elektrycznej 7,4 MW jest w pierwszej kolejno\u015bci zu\u017cywana na potrzeby technologiczne \u2013 ok. 20-22%, nast\u0119pnie po w\u0142asnej linii kablowej ok. 16-18% wytwarzanej energii dostarczana jest do obiekt\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie biogazowni \u2013 s\u0105 to fermy, zak\u0142ady rolne, wytw\u00f3rnia pasz.
Nadwy\u017cka energii za po\u015brednictwem krajowej sieci dystrybucyjnej dostarczana jest do obiekt\u00f3w, przy kt\u00f3rych nie s\u0105 zlokalizowane \u017ar\u00f3d\u0142a wytwarzania \u2013 jest to ok. 20-22%, a za po\u015brednictwem sp\u00f3\u0142ki obrotu ok. 28-30% dostarczane jest do zak\u0142ad\u00f3w mi\u0119snych. Pozosta\u0142a energia sprzedawana jest poza Goodvalley. Ciep\u0142o odpadowe natomiast s\u0142u\u017cy do ogrzewania naszych budynk\u00f3w, a w jednej lokalizacji dostarczamy ciep\u0142o do lokalnej spo\u0142eczno\u015bci, tj. ogrzewamy r\u00f3wnie\u017c 8 budynk\u00f3w mieszkalnych i szko\u0142\u0119. W tym wszystkim, tak jak wspomnia\u0142am wcze\u015bniej ogromn\u0105 rol\u0119 odgrywa system do zarz\u0105dzania energi\u0105, bez kt\u00f3rego nie by\u0142oby mo\u017cliwe w spos\u00f3b optymalny dostosowywa\u0107 zu\u017cycie energii do wytwarzania w taki spos\u00f3b, by unikn\u0105\u0107 np. koszt\u00f3w bilansowania. Posiadany system pozwala nam \u015bledzi\u0107 zu\u017cycie w okre\u015blonych interwa\u0142ach czasowych, zarz\u0105dza\u0107 produkcj\u0105 pod k\u0105tem energetycznym, np. przesuwa\u0107 procesy energoch\u0142onne na godziny kiedy energia jest ta\u0144sza, kontrolowa\u0107 moce zam\u00f3wione, po to by ich nie przekracza\u0107 i nie ponosi\u0107 dodatkowych koszt\u00f3w, dzi\u0119ki zastosowaniu tzw. stra\u017cnik\u00f3w mocy. I po czwarte \u2013 tak naprawd\u0119 w efektywnym zarz\u0105dzaniu energi\u0105 bierze udzia\u0142 ka\u017cdy z nas. Ka\u017cdy z pracownik\u00f3w danego zak\u0142adu poprzez swoje zachowania, dzia\u0142ania, czasem wydawa\u0142oby si\u0119 bardzo prozaiczne ma wp\u0142yw na efektywne zarz\u0105dzanie energi\u0105.
Dlatego niezmiernie wa\u017cna jest zmiana mentalno\u015bci, podej\u015bcia, cz\u0119sto poprzedzona u\u015bwiadamianiem, jaki wp\u0142yw maj\u0105 nasze dzia\u0142ania na zu\u017cycie energii, wody, itp. Dzi\u0119ki uruchomionej w Goodvalley inicjatywie \u201eStay Green\u201d, w kt\u00f3r\u0105 zaanga\u017cowali\u015bmy wszystkich pracownik\u00f3w odnosimy tzw. szybkie sukcesy, dzi\u0119ki np. wy\u0142\u0105czaniu nieu\u017cywanego sprz\u0119tu czy maszyn czy od\u0142\u0105czaniu energii dostarczanej do pustych odbior\u00f3w, itp.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Od jakich najwa\u017cniejszych czynnik\u00f3w zale\u017cy zu\u017cycie no\u015bnik\u00f3w energii w zak\u0142adach przetw\u00f3rstwa mi\u0119snego?<\/strong>
Zu\u017cycie no\u015bnik\u00f3w energii w zak\u0142adach przetw\u00f3rstwa mi\u0119snego zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w. S\u0105 to przede wszystkim wielko\u015b\u0107 i struktura produkcji, termofizyczne w\u0142a\u015bciwo\u015bci surowca, stosowana technologia produkcji, stopie\u0144 zmechanizowania i automatyzacji proces\u00f3w produkcyjnych oraz stopie\u0144 wykorzystania zdolno\u015bci przerobowej. W tym wszystkim bardzo wa\u017cna jest \u015bwiadomo\u015b\u0107, jakie zapotrzebowanie na energi\u0119 maj\u0105 poszczeg\u00f3lne procesy. Pozwala to w spos\u00f3b efektywny zarz\u0105dza\u0107 produkcj\u0105 pod k\u0105tem energetycznym, co w konsekwencji przek\u0142ada si\u0119 na podniesienie wydajno\u015bci energetycznej.<\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3re z nich s\u0105 najbardziej energoch\u0142onne?<\/strong>
Energia szeroko rozumiana jest niezb\u0119dna na ka\u017cdym etapie produkcji mi\u0119sa, od uboju i rozbioru, poprzez procesy przetw\u00f3rcze, procesy ch\u0142odzenia a\u017c po procesy zwi\u0105zane z pakowaniem produkt\u00f3w, kt\u00f3re finalnie trafiaj\u0105 na nasze sto\u0142y. Energii elektrycznej wymagaj\u0105 takie procesy, jak rozdrabnianie, mieszanie, transport. Energia cieplna jest potrzebna do podgrzewania, sterylizacji, pasteryzacji, parzenia i w\u0119dzenia, a ch\u0142\u00f3d do ch\u0142odzenia, ozi\u0119biania, czy zamra\u017cania. Nie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zapomina\u0107 o energii spr\u0119\u017conego powietrza do transportu pneumatycznego, pakowania, a tak\u017ce sterowania. Spo\u015br\u00f3d tych wszystkich proces\u00f3w najbardziej energoch\u0142onnym obszarem przetw\u00f3rstwa mi\u0119snego jest ch\u0142odnictwo oraz procesy cieplne.<\/p>\n\n\n\n

Jakie rozwi\u0105zania nale\u017cy wdro\u017cy\u0107 w tym zakresie?<\/strong>
W pierwszej kolejno\u015bci nale\u017cy skupi\u0107 si\u0119 na szybkich sukcesach, czyli na takich dzia\u0142aniach, kt\u00f3re s\u0105 na wyciagni\u0119cie r\u0119ki i nie wymagaj\u0105 du\u017cych nak\u0142ad\u00f3w finansowych. Mam tu na my\u015bli takie dzia\u0142ania, jak naprawa wyciek\u00f3w: pary, wody, spr\u0119\u017conego powietrza, naprawa i\/lub wymiana wadliwych system\u00f3w sterowania, odpowiednia izolacja, obni\u017cenie ustawie\u0144 temperatury i ci\u015bnienia, analiza przyczyn pierwotnych awarii urz\u0105dze\u0144, oczyszczanie wymiennik\u00f3w ciep\u0142a, zapewnienie, by urz\u0105dzenia dzia\u0142a\u0142y z maksymaln\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105, konserwowanie urz\u0105dze\u0144 zgodnie z zaleceniami producenta, wykorzystywanie ciep\u0142a odpadowego z proces\u00f3w ch\u0142odzenia, a tak\u017ce wszelkiego rodzaju dzia\u0142ania organizacyjne, takie jak wy\u0142\u0105czanie o\u015bwietlenia natychmiast po u\u017cyciu, unikanie pozostawienia otwartych drzwi do ch\u0142odni, od\u0142\u0105czanie pustych odbior\u00f3w, itp. Te wszystkie dzia\u0142ania spowoduj\u0105, \u017ce zredukujemy zu\u017cycie energii, kt\u00f3re jest podstaw\u0105 w efektywnym zarz\u0105dzaniu energi\u0105. Mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c korzysta\u0107 z szeregu narz\u0119dzi i technik, kt\u00f3re oferuje nam rynek, takich jak sprawozdawczo\u015b\u0107 energetyczna szeroko rozumiana, audyty energetyczne, benchmarking energetyczny na poziomie bran\u017cy. Mo\u017cemy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pokusi\u0107 o poszukiwanie tzw. okazji energetycznych. Nie mo\u017cemy jednak zapomnie\u0107 o tym, o czym ju\u017c wspomnia\u0142am, a mianowicie, \u017ce te wszystkie dzia\u0142ania maj\u0105 racj\u0119 bytu i przynosz\u0105 efekty, tylko w\u00f3wczas kiedy mierzymy i monitorujemy zu\u017cycie, czyli kiedy mamy wdro\u017cony odpowiedni system zarz\u0105dzania energi\u0105 dostosowany do naszych potrzeb. Taki system zarz\u0105dzania energi\u0105 nie tylko pozwoli nam gospodarowa\u0107 energi\u0105 w spos\u00f3b optymalny, ale r\u00f3wnie\u017c zoptymalizuje nasze procesy produkcyjne oraz pozwoli unika\u0107 koszt\u00f3w zwi\u0105zanych np. z przekroczeniami mocy zam\u00f3wionej, w przypadku zastosowania tzw. stra\u017cnik\u00f3w mocy. Je\u017celi chodzi o wdra\u017canie wszelkich dzia\u0142a\u0144 optymalizuj\u0105cych, zar\u00f3wno tych prostych i \u201eoczywistych\u201d, jak i wi\u0119kszych, wymagaj\u0105cych konkretnych nak\u0142ad\u00f3w inwestycyjnych, to osobi\u015bcie jestem zwolennikiem stosowania tzw. metody SMART(ER). Metoda ta m\u00f3wi, \u017ce nasze cele musz\u0105 by\u0107 sprecyzowane (S), mierzalne co do ilo\u015bci i jako\u015bci (M), ambitne (A), realne do zrealizowania (R) w danym okresie czasu, czyli terminowe (T), a  ponadto ekscytuj\u0105ce (E), czyli atrakcyjne i motywuj\u0105ce, dla tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zaanga\u017cowani w osi\u0105gni\u0119cie danego celu oraz rejestrowane (R), czyli zapisane, by nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, co do zakresu celu do osi\u0105gni\u0119cia. W tym wszystkim nie nale\u017cy zapomina\u0107 o bardzo cz\u0119stych pu\u0142apkach w podej\u015bciu do redukcji zu\u017cycia energii. Mianowicie, cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce marnujemy czas i wysi\u0142ek na ulepszenie niew\u0142a\u015bciwych proces\u00f3w lub ich fragment\u00f3w, optymalizujemy jednostki produkcyjne lub procesy w celu uzyskania oszcz\u0119dno\u015bci nieistotne z ekonomicznego punktu widzenia lub wdra\u017camy projekty oszcz\u0119dno\u015bciowe, kt\u00f3re maj\u0105 nieprzewidziany zawczasu negatywny wp\u0142yw na inn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstwa. Kiedy ju\u017c wdro\u017cymy wszelkie dzia\u0142ania redukuj\u0105ce zu\u017cycie energii i podnosz\u0105ce wydajno\u015b\u0107 energetyczn\u0105 w naszych zak\u0142adach mi\u0119snych, powinni\u015bmy d\u0105\u017cy\u0107 do tego, aby posiada\u0107 w\u0142asne \u017ar\u00f3d\u0142a energii, najlepiej OZE, takie kt\u00f3re s\u0105 dostosowane do naszych potrzeb. Nie by\u0142abym sob\u0105, gdybym nie powiedzia\u0142a, \u017ce w kontek\u015bcie przemys\u0142u rolno \u2013 spo\u017cywczego, najbardziej po\u017c\u0105danymi \u017ar\u00f3d\u0142ami energii s\u0105 biogazownie, g\u0142\u00f3wnie rolnicze, ale nie tylko, w kt\u00f3rych jako surowiec mo\u017cemy stosowa\u0107 wszelkiego typu odpady z przemys\u0142u mi\u0119snego, takie jak odpady poubojowe, tre\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowe, odpady z zak\u0142adowych oczyszczalni \u015bciek\u00f3w z przetw\u00f3rstwa rolno-spo\u017cywczego, w kt\u00f3rych jest prowadzony rozdzia\u0142 \u015bciek\u00f3w przemys\u0142owych od pozosta\u0142ych rodzaj\u00f3w osad\u00f3w i \u015bciek\u00f3w. Oczywi\u015bcie biogazownie to wieloelementowa i kosztowna inwestycja, w przypadku kt\u00f3rej konieczne jest spe\u0142nienie wielu warunk\u00f3w aby by\u0142a uzasadniona i finansowo i lokalizacyjnie. Dlatego tak wa\u017cne, aby \u017ar\u00f3d\u0142o wytwarzania by\u0142o dostosowane do potrzeb i optymalnie wykorzystywa\u0142o potencja\u0142 zak\u0142adu, np. poprzez zagospodarowanie powierzchni dachowych, je\u015bli to mo\u017cliwe, na potrzeby np. instalacji fotowoltaicznej, kt\u00f3ra ze wzgl\u0119du na ograniczenia infrastrukturalne, powinna , w moim mniemaniu, dzia\u0142a\u0107 jako instalacja tylko i wy\u0142\u0105czenie na potrzeby autokonsumpcji, bez obci\u0105\u017cania sieci elektroenergetycznej.<\/p>\n\n\n\n

Czy mo\u017ce Pani wymieni\u0107 przyk\u0142ad dobrego rozwi\u0105zania energooszcz\u0119dnego z zakresu ch\u0142odnictwa w Goodvalley?<\/strong>
Je\u017celi chodzi o ch\u0142odnictwo, to mo\u017cemy si\u0119 pochwali\u0107 nasz\u0105 najnowsz\u0105 inwestycj\u0105, polegaj\u0105c\u0105 na budowie tunelu szokowego wych\u0142adzania p\u00f3\u0142tusz wieprzowych po uboju, tzw. QCT, zako\u0144czon\u0105 formalnie w styczniu br. QCT jest unikatowym projektem na skal\u0119 europejsk\u0105, gdy\u017c jest systemem znacznie bardziej efektywnym od konwencjonalnych metod wych\u0142adzania, zar\u00f3wno pod k\u0105tem jako\u015bci mi\u0119sa, trwa\u0142o\u015bci, a wi\u0119c minimalizacji strat produktu, jak i bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bci oraz efektywno\u015bci energetycznej. Wych\u0142adzanie odbywa si\u0119 w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y w temperaturze powietrza od \u2013 18oC do \u2013 10oC z bardzo du\u017cym i modulowanym przep\u0142ywem powietrza. Proces wych\u0142adzania trwa niewiele ponad 2 godziny, a w tym kr\u00f3tkim czasie ok. 90% energii cieplnej jest usuwane z p\u00f3\u0142tusz. Innowacyjno\u015b\u0107 tunelu polega na nowatorskim projekcie instalacji ch\u0142odniczej z dedykowanym systemem sterowania, specjalnie zaprojektowan\u0105 konstrukcj\u0105 pozwalaj\u0105c\u0105 na oddzielenie stref wych\u0142adzania od strefy technicznej, indywidualnie zaprojektowanym systemie odtajania ch\u0142odnic, a tak\u017ce na zastosowaniu systemu ch\u0142odnic pozwalaj\u0105cego na du\u017c\u0105 wymian\u0119 ciep\u0142a i obni\u017cenie temperatury parowania amoniaku o 4oC, dzi\u0119ki czemu redukujemy zu\u017cycie energii elektrycznej.<\/p>\n\n\n\n

W Goodvalley pracuje 8 biogazowni \u2013 jakie s\u0105 najwa\u017cniejsze zalety i wady tej inwestycji?<\/strong>
Biogazownie to instalacje, kt\u00f3re s\u0105 jednymi z najbardziej efektywnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. Nie tylko s\u0105 odnawialnym \u017ar\u00f3d\u0142em energii, ale ze wzgl\u0119du na paliwo, jakim jest biogaz, mog\u0105 by\u0107 wykorzystane w bardzo r\u00f3\u017cnorodny spos\u00f3b. Z biogazu mo\u017cna produkowa\u0107 energi\u0119 elektryczn\u0105, energi\u0119 ciepln\u0105 lub energi\u0119 elektryczn\u0105 i ciepln\u0105 w kogeneracji, czyli w tym samym procesie produkcji. W zale\u017cno\u015bci od potrzeb biogaz mo\u017ce zosta\u0107 oczyszczony i uszlachetniony i jako biometan wprowadzony do sieci gazowej lub jako biogaz skroplony \u2013 bio-LNG mo\u017ce by\u0107 doskona\u0142ym paliwem transportowym. Biogaz rolniczy zgodnie z  definicj\u0105 w ustawie OZE jest produkowany m.in. z \u201esurowc\u00f3w rolniczych, produkt\u00f3w ubocznych rolnictwa, p\u0142ynnych lub sta\u0142ych odchod\u00f3w zwierz\u0119cych, produkt\u00f3w ubocznych, odpad\u00f3w lub pozosta\u0142o\u015bci z przetw\u00f3rstwa produkt\u00f3w pochodzenia rolniczego\u201d, dzi\u0119ki czemu stanowi doskona\u0142y element gospodarki obiegu zamkni\u0119tego, zagospodarowuj\u0105c w spos\u00f3b najbardziej optymalny produkty uboczne pochodzenia rolniczego, czy odpady lub pozosta\u0142o\u015bci z przetw\u00f3rstwa rolno \u2013 spo\u017cywczego. Mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki temu znacz\u0105co ograniczaj\u0105 emisje gaz\u00f3w cieplarnianych. Nie nale\u017cy zapomina\u0107 r\u00f3wnie\u017c o tym, \u017ce biogazownie rolnicze stanowi\u0105 rozproszone \u017ar\u00f3d\u0142a energii, co ma ogromny wp\u0142yw na bezpiecze\u0144stwo energetyczne szczeg\u00f3lnie na terenach wiejskich. Maj\u0105 dodatkowo wp\u0142yw na rozw\u00f3j lokalnej infrastruktury, lokalny rynek zbytu biomasy dla rolnik\u00f3w, czy rynek pracy. Masa pofermentacyjna, kt\u00f3ra jest ko\u0144cowym produktem wytwarzania biogazu rolniczego stanowi doskona\u0142y naw\u00f3z organiczny, o du\u017co lepszych parametrach jako\u015bciowych ni\u017c surowa gnojowica, dzi\u0119ki czemu nast\u0119puje lepsze wykorzystanie azotu i redukowane s\u0105 uci\u0105\u017cliwo\u015bci zapachowe zwi\u0105zane z nawo\u017ceniem p\u00f3l. Ponadto w procesie fermentacji nast\u0119puje zniszczenie bakterii, patogen\u00f3w oraz nasion chwast\u00f3w, co sprzyja redukcji zu\u017cycia pestycyd\u00f3w. Niedocenion\u0105 zalet\u0105 biogazowni jest ich stabilno\u015b\u0107 i wykorzystanie mocy. Instalacje fotowoltaiczne pracuj\u0105 ok. 1.000 \u2013 1.200 h rocznie, turbiny wiatrowe ok. 4.000 h rocznie, natomiast przeci\u0119tna biogazownia wytwarza energi\u0119 przez \u015brednio 8.000 h rocznie, przez co jest po\u017c\u0105danym cz\u0142onkiem spo\u0142eczno\u015bci energetycznych, takich jak sp\u00f3\u0142dzielnie czy klastry energii.
Je\u017celi chodzi o wady to chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce ich nie ma. Niestety g\u0142\u00f3wn\u0105 i podstawow\u0105 wad\u0105 s\u0105 bariery w rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z r\u00f3\u017cnych przes\u0142anek, czasem bardziej, czasem mniej obiektywnych. Technologie biogazowe czy biometanowe s\u0105 rozbudowane i wieloelementowe, przez co nak\u0142ady inwestycyjne na tego typu instalacje s\u0105 bardzo wysokie w por\u00f3wnaniu do innych \u017ar\u00f3de\u0142 OZE, kt\u00f3rych koszty operacyjne r\u00f3wnie\u017c s\u0105 zdecydowanie ni\u017csze od koszt\u00f3w generowanych przez biogazownie. Wynika to z tego, \u017ce nie s\u0105 one instalacjami bezobs\u0142ugowymi i wymagaj\u0105 substratu, kt\u00f3ry obecnie w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci stanowi koszt, chocia\u017c w mojej ocenie powinien by\u0107 dodatkowym przychodem dla biogazowni. Kolejnym minusem jest lokalizacja instalacji biogazowych, kt\u00f3re zazwyczaj s\u0105 zlokalizowane z dala od sieci gazowych czy cieplnych, przez co nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci np. zagospodarowania w 100% ciep\u0142a odpadowego lub wt\u0142aczania biometanu do sieci. Wad\u0105 biogazowni, mo\u017ce nie sam\u0105 w sobie, ale zwi\u0105zan\u0105 z budow\u0105 i eksploatacj\u0105 tego typu instalacji jest brak stabilnych przepis\u00f3w prawa. Przepisy s\u0105 niedostosowane do zmieniaj\u0105cych si\u0119 reali\u00f3w rynkowych, zbyt d\u0142ugo trwaj\u0105 prace nad dobrymi rozwi\u0105zaniami, brak jest konsekwencji we wdra\u017caniu dobrych zmian, program\u00f3w, plan\u00f3w. S\u0105 niejednoznaczne interpretacje przepis\u00f3w prawnych w zale\u017cno\u015bci np. od regionu Polski. Proces inwestycyjny jest d\u0142ugi i z\u0142o\u017cony, a procedury przeci\u0105gaj\u0105 si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107 z uwagi np. na przestarza\u0142e i niedostosowane do bie\u017c\u0105cych potrzeb i zmieniaj\u0105cego si\u0119 otoczenia dokumenty planistyczne, g\u0142\u00f3wnie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP), czy problemy z uzyskaniem warunk\u00f3w przy\u0142\u0105czenia do sieci elektroenergetycznej. Na etapie eksploatacji z kolei istniej\u0105 obecnie niekorzystne przepisy zwi\u0105zane z zagospodarowaniem masy pofermentacyjnej, kt\u00f3re mocno zniech\u0119caj\u0105 potencjalnych inwestor\u00f3w. Ostatnimi czasy w kontek\u015bcie barier, g\u0142\u00f3wnie prawnych pojawi\u0142o si\u0119 \u015bwiate\u0142ko w tunelu w postaci tzw. specustawy biogazowej, do kt\u00f3rej mia\u0142am przyjemno\u015b\u0107 do\u0142o\u017cy\u0107 swoj\u0105 cegie\u0142k\u0119. Mocno wierz\u0119 wi\u0119c, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z wymienionych przez mnie barier zostanie zlikwidowanych.<\/p>\n\n\n\n

Goodvalley przyk\u0142ada ogromn\u0105 wag\u0119 do zarz\u0105dzania zgodnie z koncepcj\u0105 gospodarki w obiegu zamkni\u0119tym. Jak realizacja tych za\u0142o\u017ce\u0144 wygl\u0105da u Pa\u0144stwa w praktyce?<\/strong>
W Goodvalley produkcj\u0119 mi\u0119sa opieramy na zr\u00f3wnowa\u017conym modelu od pola do sto\u0142u. Fundamentem naszej dzia\u0142alno\u015bci jest staranne przygotowanie ka\u017cdego etapu produkcji. Uprawiamy ok. 13.000 ha, z kt\u00f3rych zbiory s\u0142u\u017c\u0105 nam do produkcji w\u0142asnej wysokiej jako\u015bci paszy dla naszych zwierz\u0105t, kt\u00f3rych ch\u00f3w i hodowla odbywa si\u0119 w 27 fermach. Ogromn\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zujemy do dobrostanu zwierz\u0105t, po to by pozyskane z nich w naszych zak\u0142adach przetw\u00f3rczych mi\u0119so by\u0142o najwy\u017cszej jako\u015bci i spe\u0142nia\u0142o najwy\u017csze standardy. We wszystkich naszych dzia\u0142aniach skupiamy si\u0119 na racjonalnym wykorzystaniu zasob\u00f3w poprzez minimalizacj\u0119 zu\u017cycia surowc\u00f3w, utrzymywanie produkt\u00f3w i materia\u0142\u00f3w w u\u017cyciu i w obiegu zamkni\u0119tym jak najd\u0142u\u017cej oraz regeneracj\u0119 system\u00f3w naturalnych. Tak jak wspomnia\u0142am wcze\u015bniej \u2013 Goodvalley wybudowa\u0142o i u\u017cytkuje 8 biogazowni rolniczych po to by w spos\u00f3b optymalny zagospodarowa\u0107 gnojowic\u0119 pochodz\u0105c\u0105 z ferm zlokalizowanych w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie. Rolnictwo ma to do siebie, \u017ce w naturalny spos\u00f3b opiera si\u0119 na gospodarce cyrkularnej, w kt\u00f3rej to gnojowica czy obornik stanowi\u0105 naw\u00f3z naturalny wykorzystywany na uprawianych polach. My \u2013 w Goodvalley par\u0119na\u015bcie lat temu zdecydowali\u015bmy, aby model gospodarki obiegu zamkni\u0119tego jeszcze bardziej zoptymalizowa\u0107 i uszczelni\u0107, dzi\u0119ki czemu produkty uboczne pochodzenia rolniczego w postaci np. s\u0142omy oraz biomasa, np. w postaci r\u00f3\u017cnego rodzaju kiszonek, gnojowica z naszych ferm, pozosta\u0142o\u015bci paszowe z naszej wytw\u00f3rni pasz, czy odpady poubojowe z naszych zak\u0142ad\u00f3w mi\u0119snych stanowi\u0105 doskona\u0142y surowiec do produkcji energii elektrycznej i cieplnej w naszych biogazowniach. W zamian obiekty, z kt\u00f3rych pochodzi substrat otrzymuj\u0105 zielon\u0105 energi\u0119 elektryczn\u0105 i ciepln\u0105 na w\u0142asne potrzeby energetyczne, a produkcja ro\u015blinna naw\u00f3z organiczny wysokiej jako\u015bci. W naszych dzia\u0142aniach staramy si\u0119 zawsze odda\u0107 naturze to, co od niej zaczerpn\u0119li\u015bmy, a to wszystko przek\u0142ada si\u0119 na zmniejszenie emisji i poziom\u00f3w wykorzystania energii, dzi\u0119ki zamkni\u0119tej p\u0119tli proces\u00f3w, w kt\u00f3rej powstaj\u0105ce odpady traktujemy, tam gdzie to mo\u017cliwe, jako surowce w kolejnych etapach produkcyjnych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Jak redukowa\u0107 emisj\u0119 gaz\u00f3w cieplarnianych w zak\u0142adach przemys\u0142u mi\u0119snego?<\/strong>
To bardzo wa\u017cne pytanie, na kt\u00f3re odpowied\u017a jest bardzo prosta. Mianowicie nale\u017cy przede wszystkim prowadzi\u0107 produkcj\u0119 w spos\u00f3b zr\u00f3wnowa\u017cony z dba\u0142o\u015bci\u0105 o klimat na ka\u017cdym jej etapie. Podejmowa\u0107 decyzje \u015bwiadomie \u2013 mam tu na my\u015bli \u015bwiadomo\u015b\u0107 klimatyczn\u0105. Je\u017celi wiemy, \u017ce dane dzia\u0142anie, projekt, proces, inwestycj\u0119 mo\u017cemy wykona\u0107 lepiej, bardziej efektywnie energetycznie, z wi\u0119ksz\u0105 dba\u0142o\u015bci\u0105 o \u015brodowisko to nie oszcz\u0119dzajmy na takich dzia\u0142aniach, bo to bardzo kr\u00f3tkowzroczne. O takich rzeczach, rozwi\u0105zaniach nale\u017cy my\u015ble\u0107 ju\u017c na etapie koncepcyjnym, czy projektowym. Istotne jest r\u00f3wnie\u017c mierzenie emisji \u2013 tak jak w przypadku redukcji zu\u017cycia energii, nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o redukcji emisji gaz\u00f3w cieplarnianych, je\u015bli nie wiemy, co emitujemy, ile emitujemy i gdzie emitujemy. Na ka\u017cdym etapie nale\u017cy my\u015ble\u0107 o racjonalnym wykorzystaniu zasob\u00f3w i zapobieganiu ich marnotrawieniu. Nie zapomina\u0107 o efektywnym zarz\u0105dzaniu energi\u0105, stawiaj\u0105c na odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii. My\u015ble\u0107 o stosowaniu materia\u0142\u00f3w z recyklingu i nadaj\u0105cych si\u0119 do recyklingu, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie opakowa\u0144. Nale\u017cy nie ba\u0107 si\u0119 nowych technologii, np. do odzyskiwania CO2, kt\u00f3ry w przemy\u015ble spo\u017cywczym jest materia\u0142em u\u017cywanym do pakowania.
Ogromne znaczenie dla zak\u0142ad\u00f3w mi\u0119snych ma r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce w tradycyjnym podej\u015bciu w zak\u0142adach mi\u0119snych kontrolowany jest tylko proces przetw\u00f3rczy oraz sprzeda\u017c i dystrybucja. Nie ma kontroli nad emisjami tych proces\u00f3w, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 wcze\u015bniej, bo s\u0105 to emisje zewn\u0119trzne, niezale\u017cne od zak\u0142ad\u00f3w mi\u0119snych \u2013 dlatego te\u017c dla Goodvalley tak wa\u017cny jest model od pola do sto\u0142u, dzi\u0119ki kt\u00f3remu o redukcje emisji mo\u017cemy dba\u0107 od samego pocz\u0105tku.<\/p>\n\n\n\n

Priorytetem Goodvalley jest r\u00f3wnie\u017c redukcja \u015bladu w\u0119glowego w ka\u017cdym obszarze funkcjonowania przedsi\u0119biorstwa \u2013 czym tak w\u0142a\u015bciwe jest \u015blad w\u0119glowy i w jaki spos\u00f3b kszta\u0142tuje trendy konsumenckie?<\/strong>
\u015alad w\u0119glowy to nic innego jak wp\u0142yw okre\u015blonej jednostki, aktywno\u015bci, biznesu na klimat. Obejmuje on emisje spowodowane przez wszystkie dzia\u0142ania, np. przedsi\u0119biorstwa zar\u00f3wno bezpo\u015brednie jak i po\u015brednie. Emisje te kalkulowane s\u0105 w jednostce ekwiwalentnej CO2. \u015alad w\u0119glowy wyra\u017ca odpowiedzialno\u015b\u0107 ekologiczn\u0105 i umo\u017cliwia \u015bledzenie zmian. Na przyk\u0142ad wed\u0142ug Global Carton Atlas \u015bredni \u015blad w\u0119glowy cz\u0142owieka to 4 tony CO2 rocznie, jednak statystyczny Polak, emituje rocznie oko\u0142o dwa razy wi\u0119cej, bo a\u017c 8 ton dwutlenku w\u0119gla. Maj\u0105 na to wp\u0142yw nasze codzienne zachowania, styl \u017cycia, dieta, itp.
W ostatnich latach zdecydowanie wzros\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 klimatyczna w\u015br\u00f3d konsument\u00f3w, dlatego coraz wi\u0119cej z nich chce wiedzie\u0107 jaki wp\u0142yw na \u015brodowisko, na klimat ma dany produkt \u2013 sk\u0105d pochodzi, z jakich surowc\u00f3w zosta\u0142 wyprodukowany, jak zapakowany, po to by mie\u0107 wiedz\u0119, co si\u0119 z danym opakowaniem zadzieje, czyli jaki jest cykl danego produktu wed\u0142ug metody \u201eod ko\u0142yski do bramy\u201d, albo \u201eod ko\u0142yski do grobu\u201d.
Wed\u0142ug bada\u0144 opublikowanych przez naukowc\u00f3w z Uniwersytetu w Kopenhadze etykietowanie produkt\u00f3w spo\u017cywczych z informacj\u0105 na temat wp\u0142ywu na klimat mo\u017ce by\u0107 dobrym sposobem na zmniejszenie \u015bladu w\u0119glowego, jednak etykiety musz\u0105 by\u0107 obowi\u0105zkowe, aby by\u0142y skuteczne. Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce informacja o \u015bladzie w\u0119glowym na opakowaniach zwi\u0119ksza \u015bwiadomo\u015b\u0107 ekologiczn\u0105 konsumenta i wp\u0142ywa na decyzje zakupowe. Mo\u017ce nie na tak\u0105 skal\u0119 jakby\u015bmy sobie wyobra\u017cali, ale najwa\u017cniejsze, \u017ce zmierza to we w\u0142a\u015bciwym kierunku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Produkcja w obiegu zamkni\u0119tym, energooszcz\u0119dno\u015b\u0107, to korzy\u015bci dla zak\u0142adu, a jak to przek\u0142ada si\u0119 na korzy\u015bci dla konsumenta?<\/strong>
Produkcja w obiegu zamkni\u0119tym, energooszcz\u0119dno\u015b\u0107 czy minimalizowanie \u015bladu w\u0119glowego to przede wszystkim korzy\u015bci dla konsumenta, kt\u00f3rzy otrzymuj\u0105 produkt wysokiej jako\u015bci i spe\u0142niaj\u0105cy najwy\u017csze standardy. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce produkcja w obiegu zamkni\u0119tym i efektywno\u015b\u0107 energetyczna kosztuje. W dzisiejszych czasach wszystko co zwi\u0105zane jest z ochron\u0105 klimatu, z odnawialnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami energii, z projektami oszcz\u0119dno\u015bciowymi wymaga sporych nak\u0142ad\u00f3w finansowych, kt\u00f3re nie zawsze znajduj\u0105 odzwierciedlenie w ko\u0144cowej cenie produktu.
Przecie\u017c doskonale wiemy, \u017ce to nadmierny konsumpcjonizm szczeg\u00f3lnie produkt\u00f3w niskiej jako\u015bci mia\u0142 i ma zgubny wp\u0142yw dla \u015brodowiska i klimatu. Stosowany przez dziesi\u0105tki lat model tzw. gospodarki linearnej, opieraj\u0105cy si\u0119 na du\u017cych ilo\u015bciach tanich i \u0142atwo dost\u0119pnych materia\u0142\u00f3w i energii oraz na schemacie \u201ewe\u017a \u2013 wyprodukuj \u2013 u\u017cyj \u2013 wyrzu\u0107\u201e, oraz tzw. \u201eplanowana zu\u017cywalno\u015b\u0107\u201d, czyli projektowanie produkt\u00f3w w taki spos\u00f3b, \u017ceby po okre\u015blonym czasie przesta\u0142y dzia\u0142a\u0107, doprowadzi\u0142a nasz klimat do miejsca, w kt\u00f3rym ju\u017c nie mamy czasu na odwlekanie dzia\u0142a\u0144 w czasie \u2013 musimy dzia\u0142a\u0107 stanowczo \u2013 tu i teraz. Dlatego te\u017c podstawow\u0105 korzy\u015bci\u0105 dla konsumenta jest wysoka jako\u015b\u0107 produkt\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 tzw. \u201eczyst\u0105 etykiet\u0119\u201d przy cenach nieodbiegaj\u0105cych od standard\u00f3w rynkowych. Konsument znaj\u0105c model produkcji ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce produkt zosta\u0142 wytworzony w spos\u00f3b zr\u00f3wnowa\u017cony z dba\u0142o\u015bci\u0105 o klimat i dobrostan zwierz\u0105t. Chcia\u0142abym podkre\u015bli\u0107 jeszcze jedn\u0105 rzecz, a mianowicie \u2013 w Goodvalley od zawsze chcieli\u015bmy pokaza\u0107, a nawet udowodni\u0107, \u017ce mi\u0119so mo\u017ce by\u0107 produkowane w spos\u00f3b zr\u00f3wnowa\u017cony i przyjazny klimatowi, \u017ce rolnictwo nie musi emitowa\u0107 ogromnych ilo\u015bci gaz\u00f3w cieplarnianych. Z pe\u0142nym przekonaniem uwa\u017cam, \u017ce nam si\u0119 to uda\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z Anit\u0105 Bednarek Group Energy and Sustainability Managerem Goodvalley rozmawia Katarzyna Salomon Transformacja energetyczna w Polsce jest konieczna. Dlaczego to wyzwanie jest tak istotne dla naszej bran\u017cy, i nie tylko?Je\u017celi spojrzymy na zmiany klimatyczne to nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce transformacja energetyczna to wyzwanie globalne. W otoczeniu europejskim przez jednych postrzegana jako po\u017c\u0105dany trend w d\u0105\u017ceniu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5939,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[32,125],"tags":[411,410],"class_list":["post-5937","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-food-safety","tag-goodvalley","tag-transformacja-energetyczna-w-polsce-jest-konieczna"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5937","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5937"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5937\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5938,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5937\/revisions\/5938"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foodplace.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}